Andricus glandium (Giraud, 1859)

Andricus glandium, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının gal arıları ailesine (Cynipidae) ait bir türdür. Güncel sınıflandırmalarda Callirhytis glandium adıyla Callirhytis cinsinde değerlendirilir. Tür adı Latince “palamut” anlamına gelen glans sözcüğünden türemiştir ve gallerini meşe palamutlarında oluşturmasına işaret eder.

Cynipidae, gal arıları olarak bilinen, çoğu birkaç milimetre boyunda küçük böceklerden oluşan bir ailedir. Erginler genellikle koyu kahverengi ya da kırmızımsı kahverengidir, göğüs kambur görünümlüdür ve karın yandan basık, parlak yapıdadır. Kanat damarlanması sadeleşmiştir. Erginler kısa ömürlüdür ve çoğu zaman beslenmeden yalnızca çiftleşme ve yumurta bırakma ile meşgul olur. Bu arılar insanları sokmaz ve doğrudan bir tehlike oluşturmaz. Geçmişte bazı meşe gallerinden tanen ve mürekkep elde edildiği bilinir.

Dişiler yumurtalarını konukçu bitkinin tomurcuk, yaprak, gövde, kök ya da meyve gibi dokularına bırakır. Larvanın salgıları ve beslenmesi, bitkinin bu bölgede anormal doku büyümesi yapmasına, yani gal (ur) oluşturmasına yol açar. Gal, larvaya hem besin hem de korunak sağlar. Gallerin biçimi, rengi ve yeri çoğu zaman türe özgüdür; bu yüzden türler çoğunlukla erginlerden çok galleri üzerinden tanınır. Gallerin içinde, gal yapıcı arının yanında çok sayıda asalak ve misafir böcek türü de yaşar; bu nedenle galler küçük ama zengin ekosistemler oluşturur.

Callirhytis cinsinin üyeleri meşeler (Quercus) üzerinde gelişir ve çoğu türde eşeyli ve eşeysiz kuşakların birbirini izlediği karmaşık bir yaşam döngüsü görülür. Bu türün galleri meşe palamutlarının içinde gelişir; bu nedenle dışarıdan çoğu zaman fark edilmez ve palamut kesildiğinde görülür. Tür, meşelerin bol bulunduğu Avrupa ve Akdeniz havzasında yayılış gösterir. Meşe çeşitliliği yüksek olan Anadolu, meşe gal arıları bakımından da zengin bir bölgedir.