Amanita franchetii

Amanita franchetii, Basidiomycota şubesinin Agaricomycetes sınıfına, Agaricales takımına ve Amanitaceae familyasına bağlı bir şapkalı mantar türüdür; eski kaynaklarda Amanita aspera adıyla da anılır. Amanita cinsi, Agaricales takımının Amanitaceae familyasına bağlı, dünya genelinde yüzlerce türü bulunan büyük bir şapkalı mantar cinsidir. Cinsin üyeleri genç evrede mantarın tamamını saran evrensel örtünün (velum) kalıntılarıyla tanınır: bu örtü sapın dibinde kese biçiminde bir volva ya da halkalar halinde kalıntı bırakır, şapka üzerinde ise siğil veya yama şeklinde parçalar kalabilir. Lameller serbesttir ve spor izi beyazdır.

Şapkası 5–10 cm çapında, sarımsı kahverengiden zeytinimsi kahverengiye kadar değişen renkte olup üzerinde sarı ya da kükürt sarısı renkli, unlu ve kırılgan örtü kalıntıları bulunur. Bu sarı kalıntılar türün en ayırt edici özelliğidir. Lameller beyazımsı, sap beyazımsı ya da sarımsıdır; sapın üst kısmında kenarı sarımsı bir halka, dibinde ise sarı örtü kalıntılarıyla çevrili yumru biçimli bir şişkinlik yer alır.

Çoğunlukla meşe ve kayın gibi geniş yapraklı ağaçların, bazen de iğne yapraklıların altında, yaz ve sonbaharda görülür. Amanitaların büyük çoğunluğu ağaçlarla ektomikoriza ilişkisi kurar; mantar iplikleri ağaç köklerini sararak ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında şeker alır. Bu nedenle türler genellikle belirli ağaç türleriyle birlikte, orman ve koru ortamlarında bulunur ve ağırlıklı olarak yazdan sonbahara kadar meyve verir.

Avrupa'da ve Kuzey Afrika'da yayılış gösterir. Bu türün yenebilirliği belirsiz ya da şüpheli kabul edilir; görünüş bakımından zehirli Amanita pantherina gibi türlerle karıştırılabilir. Bu cins, dünyadaki en ölümcül mantarların bazılarını (örneğin Amanita phalloides) barındırdığı için toplayıcılar açısından büyük önem taşır. Cinsin herhangi bir üyesinin yalnızca dış görünüşe dayanarak yenmesi ciddi zehirlenme riski taşır; mantar toplarken kesin teşhis edilemeyen hiçbir örnek tüketilmemelidir.