Amanita crocea

Amanita crocea, Basidiomycota şubesinin Agaricomycetes sınıfına, Agaricales takımına ve Amanitaceae familyasına bağlı bir şapkalı mantar türüdür. Bu tür, Amanita cinsi içinde Vaginatae seksiyonunda yer alan ve halk arasında grizet olarak bilinen gruba aittir. Bu grubun üyelerinde sapta halka bulunmaz, sap dibinde ise belirgin, zarımsı ve kese biçiminde bir volva yer alır. Şapka kenarı belirgin biçimde çizgilidir (oluklu), et ince ve kırılgandır.

Şapkası 4–10 cm çapında, genç evrede yumurta biçimli, sonra yayvanlaşan yapıdadır; rengi parlak turuncudan safran sarısına ve turuncu kahverengiye kadar değişir, kenarı belirgin çizgilidir. Lameller beyazımsı ya da soluk krem renklidir. Sap uzun ve ince, soluk turuncu zemin üzerinde turuncumsu zikzak desenlerle süslüdür. Sap dibinde beyaz, kalın ve zarımsı bir volva bulunur; volvanın iç yüzü turuncumsu tonlar taşıyabilir.

Özellikle huş ağaçlarıyla birlikte, nemli geniş yapraklı ve karışık ormanlarda, yaz ve sonbaharda meyve verir. Amanitaların büyük çoğunluğu ağaçlarla ektomikoriza ilişkisi kurar; mantar iplikleri ağaç köklerini sararak ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında şeker alır. Bu nedenle türler genellikle belirli ağaç türleriyle birlikte, orman ve koru ortamlarında bulunur ve ağırlıklı olarak yazdan sonbahara kadar meyve verir.

Avrupa'da ve Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılış gösterir. Grizet grubundaki bazı türler iyi pişirildiğinde yenebilir olarak bilinse de bu grubun genç örnekleri ve volvası gözden kaçan örnekleri ölümcül zehirli Amanita türleriyle karıştırılabilir. Ayrıca çiğ ya da az pişmiş grizetlerin sindirim rahatsızlığına yol açabildiği bildirilir. Bu nedenle uzman teşhisi olmadan toplanması ve tüketilmesi önerilmez.