Alkanna primuliftora

Alkanna primuliflora, hodangiller (Boraginaceae) ailesinin Alkanna cinsine ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Alkanna cinsi Akdeniz havzası ve Batı Asya'da yayılış gösterir; Türkiye bu cinsin en zengin olduğu ülkelerden biridir ve birçok türü Anadolu'ya özgüdür. Cinsin üyeleri halk arasında genellikle havaciva ya da tavşankanı gibi adlarla bilinir.

Tür adı, çiçeklerinin çuhaçiçeği (Primula) çiçeklerini andırmasına gönderme yapar. Bu cinsin üyeleri genellikle alçak, yayılıcı ya da yükselici gövdeli, bütünüyle tüylü bitkilerdir. Çiçekler kıvrık salkımlar halinde dizilir; bu türde taç yaprakları sarı renklidir. Cinsin en ayırt edici özelliklerinden biri, köklerinin kabuğunda bulunan kırmızı boya maddesidir.

Alkanna türleri çoğunlukla kayalık ve taşlık yamaçlarda, kireçtaşı ya da diğer kaya türleri üzerinde, açık ve güneşli yerlerde yetişir. İlkbahar ve yaz başında çiçeklenirler ve çiçekleri arılar başta olmak üzere tozlayıcı böcekler tarafından ziyaret edilir. Kalın kökleri sayesinde kurak dönemleri atlatabilirler.

Cinsin köklerinden elde edilen kırmızı boya geçmişten bu yana yün, yiyecek ve kozmetik ürünlerin renklendirilmesinde kullanılmıştır; aynı maddelerin yara iyileştirici etkileri de araştırılmaktadır. Dar yayılışlı Alkanna türleri, aşırı toplama ve yaşam alanı kaybı nedeniyle tehdit altına girebilir. Bu tür esas olarak Anadolu'da yayılış gösterir.