Agrocybe cylindracea

Agrocybe cylindracea (eş anlamlısı Agrocybe aegerita, yeni sınıflandırmalarda Cyclocybe cylindracea), kavak mantarı olarak bilinen, ağaç üzerinde demet halinde yetişen yenebilir bir şapkalı mantar türüdür. GBIF sınıflandırmasında Strophariaceae familyasına yerleştirilir.

Şapkası 4-10 santimetre çapında, gençken koyu kahverengi, olgunlaştıkça açık bej ya da krem rengine döner; merkez genellikle daha koyu kalır ve yüzeyi yaşlandıkça çatlayabilir. Lamelleri yapışık, gençken soluk, sporlar olgunlaştıkça tütün kahverengisine döner. Sapı beyazımsı, lifli ve sağlamdır; üst kısmında zarımsı, belirgin bir halka bulunur ve halka üzerinde kahverengi sporlar birikir. Spor izi koyu kahverengidir.

Başta kavak ve söğüt olmak üzere yaprak döken ağaçların kütükleri, gövdeleri ve kökleri üzerinde, ilkbahardan sonbahara kadar, sıklıkla yoğun demetler halinde yetişir. Odunu ayrıştıran saprotrof bir türdür; zayıf düşmüş canlı ağaçlarda da görülebilir. Güney Avrupa ve Akdeniz havzasında yaygındır, Asya'nın ılıman bölgelerinde de bulunur.

Agrocybe cinsi dünya genelinde yaklaşık yüz türü kapsayan, kahverengi spor izli mantarlardan oluşan bir cinstir. Moleküler çalışmalar cinsin Strophariaceae yerine ayrı bir familya olan Tubariaceae ya da yakın gruplarla ilişkili olduğunu göstermiştir; bazı türler yakın zamanda Cyclocybe cinsine aktarılmıştır. Cinsin üyeleri ölü bitki maddesini ayrıştırarak toprağın oluşumuna ve besin döngüsüne önemli katkılar sağlar.

Lezzetli bir yemeklik mantar olarak eski çağlardan beri bilinir ve tüketilir. Akdeniz ülkelerinde ve Doğu Asya'da kavak kütükleri ya da talaş üzerinde kültürü yapılır. Türkiye'de de kavak mantarı adıyla tanınır. Toplanırken, aynı ortamlarda demet halinde yetişen ve zehirli olan kükürt mantarı (Hypholoma fasciculare) ile ölümcül Galerina türleriyle karıştırılmaması için dikkatli olunmalıdır.