Agaricus urinascens var. urinascens

Agaricus urinascens var. urinascens, Agaricaceae familyasına bağlı, kültür mantarının da içinde yer aldığı Agaricus cinsinin iri yapılı bir mantar varyetesidir. Tür, eski kaynaklarda Agaricus macrosporus adıyla da anılır; adından da anlaşılacağı gibi sporları cinsin pek çok üyesine göre iridir. Bu varyete türün tipik biçimini temsil eder.

Şapkası genç iken yarım küre biçiminde, sonra yayvanlaşan, beyaz ile krem renkli, zamanla ince pullar veya lifçikler gösterebilen, oldukça büyük boyutlara ulaşabilen bir mantardır. Lamelleri başta soluk pembemsi grimsi, sporlar olgunlaştıkça koyu kahverengiye döner. Sapı kalın ve beyazdır, üzerinde belirgin bir halka bulunur. Eti beyazdır, kesildiğinde hafifçe sarımsı veya kırmızımsı tonlar alabilir. Kokusu genç iken bademi andırır, yaşlandıkça idrarı anımsatan hoş olmayan bir koku kazanır; türün adı bu özellikten gelir.

Çayırlar, meralar ve otlak alanlarda, çoğunlukla yaz sonu ve sonbaharda tek tek ya da halkalar oluşturarak çıkar. Toprakta çürükçül olarak yaşar ve organik maddelerin ayrışmasına katkıda bulunur. Avrupa başta olmak üzere ılıman bölgelerde yayılış gösterir.

Genç örnekleri yenebilir kabul edilse de Agaricus türlerinin bazılarının kadmiyum gibi ağır metalleri biriktirdiği bilinir. Ayrıca cinste, kesildiğinde sapın dibinde parlak sarı renk ve mürekkep benzeri koku veren zehirli Agaricus xanthoderma gibi benzer türler bulunduğundan, toplayıcıların çok dikkatli olması gerekir.