Agaricus porphyrizon

Agaricus porphyrizon, Agaricaceae familyasının Agaricus cinsine ait, küçük ile orta boylu bir şapkalı mantar türüdür. Cinsin, badem ya da anason kokulu ve dokusu sararan üyelerinin bulunduğu grupta yer alır ve özellikle şapkasındaki morumsu tonlarla dikkat çeker.

Şapkası genellikle birkaç santimetre çapında, önce yarım küre biçiminde, sonra yayvandır. Açık renkli zemin üzerinde, merkezde yoğunlaşan, ışınsal dizilmiş mor, leylak ya da şarap kırmızısı tonlarında ince lifçikler ve pulcuklar bulunur. Lamelleri serbest, gençken soluk pembemsi, olgunlukta koyu kahverengidir. Sapı beyazımsı, ince bir halkalıdır. Dokusu ezildiğinde veya yaşlandıkça sarımsı lekeler oluşturur ve hafif badem kokusu taşır.

Yaz ve sonbaharda yaprak döken ağaçların ya da iğne yapraklıların bulunduğu ormanlarda, parklarda ve orman kenarlarında toprak üzerinde tek tek veya küçük gruplar halinde görülür. Saprotrof bir türdür; ölü organik maddeyi ayrıştırarak orman ekosisteminde besin döngüsüne katkıda bulunur. Avrupa'nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir ancak genellikle seyrek bulunan bir türdür.

Agaricus cinsi dünya genelinde birkaç yüz türü kapsayan, kahverengi ile mor kahverengi arası spor izine sahip büyük bir mantar cinsidir. Cinsin üyelerinde lameller sapa bağlanmaz, gençken soluk renkli olup yaşla koyulaşır ve sapta çoğunlukla bir halka bulunur. Türler arasındaki ayrımda dokunun sararması ya da kızarması, koku, halka yapısı ve spor özellikleri birlikte değerlendirilir. Cinste kültür mantarı gibi ekonomik açıdan çok önemli türler de yer alır.

Badem kokulu Agaricus türlerinin bir kısmı yenebilir kabul edilse de bu türün küçük boyu ve seyrekliği nedeniyle mutfak açısından önemi yoktur. Benzer görünüşlü küçük beyaz ve morumsu mantarlar arasında zehirli türler bulunduğundan, kesin tanı mikroskobik inceleme gerektirebilir. Ayrıca Agaricus türlerinin bazılarının topraktan ağır metalleri biriktirebildiği bilinmektedir.