Agaricus placomyces

Agaricus placomyces, Agaricaceae familyasının Agaricus cinsine ait bir şapkalı mantar türüdür. Kesildiğinde sararan ve fenol kokan türlerin bulunduğu Xanthodermatei seksiyonunun bir üyesidir ve ilk kez Kuzey Amerika'dan tanımlanmıştır. Avrupa'da benzer görünüşlü Agaricus moelleri ile uzun süre karıştırılmış, bazı kaynaklarda bu adla anılmıştır.

Şapkası beyazımsı zemin üzerinde gri kahverengi, ince, yassı pulcuklarla kaplıdır; pullar merkezde birleşerek koyu bir disk oluşturur, kenara doğru seyrekleşir. Lamelleri serbesttir, gençken beyazımsı ya da soluk pembe, olgunlukta koyu çikolata kahverengisidir. Sapı beyaz ve görece ince, dip kısmı hafifçe soğanlıdır ve üst kısmında geniş, zarımsı bir halka taşır. Doku, özellikle sap dibinde, ezildiğinde hızla sarıya boyanır ve mürekkebi andıran fenol kokusu yayar.

Yaz ve sonbaharda ormanlarda, orman kenarlarında ve ağaçlık alanlarda toprak üzerinde, genellikle dağınık gruplar halinde yetişir. Cinsin diğer üyeleri gibi saprotroftur; yaprak döküntüsü ve humusu ayrıştırarak orman toprağının oluşumuna katkı sağlar. Sporları olgun lamellerden bırakılır ve rüzgarla yayılır.

Kültür mantarı (Agaricus bisporus) ve çayır mantarı (Agaricus campestris) gibi tanınmış türleri de içeren Agaricus cinsi, tüm kıtalarda temsil edilen ve birkaç yüz tür barındıran bir gruptur. Bu cinsin üyeleri ölü organik maddeyi ayrıştıran saprotroflardır ve çayırlardan ormanlara, kompost yığınlarından kumullara kadar çok çeşitli ortamlarda yetişirler. Tanıda lamel rengi, halka, koku ve renk değişimi en önemli ipuçlarıdır.

Bu tür zehirli kabul edilir; tüketildiğinde pek çok kişide kusma, ishal ve kramp gibi sindirim sistemi rahatsızlıklarına neden olur. Xanthodermatei grubunun üyeleri yenen Agaricus türlerine çok benzediğinden, mantar toplarken sap dibinin kesilip sararmanın ve kokunun kontrol edilmesi önerilir. Ayrıca her beyaz şapkalı mantarın ölümcül Amanita türleriyle karıştırılabileceği unutulmamalıdır.