Acinos alpinus

Acinos alpinus, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasından çok yıllık, alçak boylu, aromatik bir bitkidir. Güncel sınıflandırmada Clinopodium alpinum adıyla bilinir. Gövdeleri tabanda odunsulaşmış, yatık ya da yükselici olup genellikle 10–30 cm boya ulaşır ve küçük yastıklar oluşturabilir.

Yaprakları küçük, yumurta ya da yuvarlağımsı biçimli, kenarları düz ya da hafif dişlidir. Çiçekleri görece iri, mor-menekşe renkli, iki dudaklıdır; alt dudakta genellikle beyaz lekeler bulunur. Çiçekler yaprak koltuklarında birkaç çiçekli halkalar halinde dizilir ve yaz aylarında açar.

Tür adından da anlaşılacağı üzere dağlık alanların bitkisidir; kayalık yamaçlarda, taşlık çayırlarda, dağ bozkırlarında ve çoğunlukla kireçli topraklarda yetişir. Güney ve Orta Avrupa dağlarından Balkanlar ve Anadolu'ya kadar yayılış gösterir.

Acinos cinsinin üyeleri, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasından küçük, aromatik bitkilerdir; güncel sınıflandırmada bu cins Clinopodium içinde ele alınır. Bu bitkiler genellikle alçak boylu, tabanı odunsulaşabilen, yatık ya da yükselici gövdelidir. Yaprakları küçük, karşılıklı ve çoğu zaman belirgin damarlıdır; ezildiklerinde nane ve kekiği andıran bir koku yayarlar. Çiçek kaliksi tabanda belirgin şekilde şişkin olup bu özellik grubu tanımada yardımcı olur.

Çiçekleri arılar ve diğer tozlaşmacılar için nektar sağlar; bitkiler kuru, taşlık ve güneşli yerlerde, çoğunlukla kireçli topraklarda yetişir. Türkiye, bu grubun yayılışında önemli bir yere sahiptir ve ülkede birçok Acinos taksonu doğal olarak bulunur. Bazı türleri halk arasında bitki çayı olarak kullanılmıştır.

Ballıbabagillerin çiçekleri başta arılar olmak üzere birçok böcek için önemli bir nektar ve polen kaynağıdır; iki dudaklı çiçek yapısı, tozlaşmayı gerçekleştiren böceklerin alt dudağa konup çiçeğin içine girmesine uygun biçimdedir. Bu yüzden familyanın pek çok üyesi bal bitkisi olarak değer taşır. Türkiye, Akdeniz ve İran-Turan floralarının kesişiminde yer aldığından ballıbabagiller bakımından dünyanın en zengin bölgelerinden biridir ve bu familyada çok sayıda endemik takson barındırır.