Zygaena ephialtes

Zygaena ephialtes Linnaeus 1758 Zygaenidae familyasına ait gündüz uçan özel bir güve türüdür. Bu tür popülasyonlarında görülen yüksek polymorphism yani çok biçimlilik ile bilim dünyasında geniş çapta incelenmiştir. Türün vücudunda zehirli hidrojen siyanür bileşikleri sentezleme veya depolama yeteneği bulunur. Bu durum onları avcılara karşı oldukça korunaklı kılar ve parlak uyarıcı renkleriyle aposematizm örneği sergilerler.

Görünüm ve Yapı

Ergin bireylerin kanat açıklığı yaklaşık 30 ile 40 milimetre arasında değişmektedir. Vücut yapısı koyu lacivert siyah metalik parıltılı renk tonlarına sahiptir.

Türün kanat desenleri coğrafi bölgeye ve genetik morflara göre büyük farklılıklar gösterir. İki ana baskın renk formu mevcuttur. Peucedanoid formda ön kanatların üzerinde altı adet kırmızı benek yer alırken arka kanat kırmızının üzerine siyah çerçevelidir ve karın bölgesinde kırmızı bir halka bulunur. Ephialtoid formda ise ön kanatlardaki benekler sarı veya beyaz renkte olup arka kanat koyu renklidir ve sadece bir veya iki küçük beyaz nokta barındırır. Dokunaçları yani antenleri uca doğru kalınlaşan topuz biçimindedir.

Yaşam Döngüsü ve Davranış

Tür tek yıllık jenerasyon tamamlar. Ergin bireyler esas olarak haziran ve ağustos ayları arasında aktiftir.

Açık güneşli günlerde çiçeklerin üzerinde beslenirken sıkça gözlemlenirler. Larvalar kışı diyapoz halinde yani uyku döneminde geçirirler. İlkbaharda tekrar aktifleşen larvalar gelişimlerini tamamladıktan sonra bitki sapları üzerinde sarımsı veya beyaz renkte sağlam ipeksi bir koza örerek pupa evresine geçerler.

Ekolojik İlişkiler ve Konukçular

Zygaena ephialtes larvaları esas olarak Fabaceae baklagiller familyasına ait bitkilerle beslenirler.

En yaygın konukçu bitkileri Securigera varia (renkli taç otu) Coronilla türleri ve Hippocrepis comosa bitkileridir. Larvalar bu bitkilerden aldıkları toksik maddeleri bünyelerinde depolayarak yırtıcı kuşlar ve sürüngenler için lezzetsiz ve zehirli bir av haline gelirler. Yavaş uçuş şekilleri bu zehirli yapılarını avcılara ilan eden bir davranıştır.

Dağılımı ve Habitat

Güney ve Orta Avrupa Doğu Avrupa Türkiye ve Kafkasya genelinde dağılım gösterir.

Güneşli kuru çayırlar kireçtaşı yamaçları orman açıklıkları yol kenarları ve çalılık alanlar türün tercih ettiği başlıca habitatlardır.

Halkın Merak Ettikleri

Bu güve insanları sokar mı veya temas edildiğinde zehirler mi. Hayır. İnsanları sokma veya ısırma yetenekleri yoktur. İçerdikleri siyanür bileşikleri sadece avcılar tarafından yenildiklerinde savunma mekanizması olarak işlev görür.

Gündüzleri neden kelebek gibi uçarlar. Zygaenidae familyası üyeleri gündüz aktif olan güvelardır. Parlak renkleri zehirli olduklarını gösterdiği için gizlenmeye ihtiyaç duymadan gündüz vakti rahatça uçabilirler.

Neden bazı bireyleri kırmızı bazıları sarı renktedir. Tür içerisinde yüksek genetik çeşitlilik ve renk polimorfizmi bulunur. Yaşadıkları bölgeye ve genetik kombinasyonlara bağlı olarak benek renkleri kırmızı sarı veya beyaz değişkenlik gösterebilir.

Araştırma ve Derleme: Ahmet Taşçı - Yaban Hayatı Bilimcisi

Kaynaklar

Naumann C M Tarmann G M and Tremewan W G 1999 The Western Palaearctic Zygaenidae Lepidoptera Apollo Books Stenstrup Hofmann A and Tremewan W G 1996 A Systematic Catalogue of the Zygaeninae Lepidoptera Zygaenidae Harley Books Colchester Linnaeus C 1758 Systema Naturae per Regna Tria Naturae Secundum Classes Ordines Genera Species cum Characteribus Differentiis Synonymis Locis Laurentii Salvii Holmiae Bullini L et al 1969 Genetics of the polymorphism of Zygaena ephialtes Lepidoptera Zygaenidae Journal of Evolutionary Biology