Yumrulu kuzukulağı (Rumex tuberosus)

Rumex tuberosus, kuzukulağıgiller (Polygonaceae) familyasından, Türkçede yumrulu kuzukulağı olarak bilinen çok yıllık otsu bir bitkidir. Adını, toprak altında oluşturduğu kalınlaşmış, yumru benzeri köklerden alır. Bu yumrular bitkinin kurak yaz döneminde besin depolayarak hayatta kalmasını sağlar ve ilkbaharda yeniden sürgün vermesine olanak tanır.

Bitki, kuzukulağı (Acetosa) grubunun genel özelliklerini taşır: yaprakları ok ya da mızrak biçimli, ekşimsi tatlıdır; gövdesi dik, çoğunlukla dallanmamış ya da az dallıdır. Bu grubun üyeleri genellikle iki evcikli olup erkek ve dişi çiçekler ayrı bireyler üzerinde bulunur. Çiçekler küçük, yeşilimsi ya da kırmızımsı renkte olup gevşek salkımlar hâlinde dizilir; çiçeklenme genellikle ilkbahar sonu ile yaz başında gerçekleşir.

Rumex cinsi, Türkçede kuzukulağı, labada ve efelek gibi adlarla bilinen, dünya genelinde iki yüz kadar türü olan bir kuzukulağıgiller (Polygonaceae) cinsidir. Cinsin üyelerinde gövdenin boğum yerlerinde zarsı bir kın (okrea) bulunur; çiçekler küçük, yeşilimsi ya da kırmızımsıdır ve dallanmış salkımlar hâlinde toplanır. Meyve olgunlaştığında iç periant parçaları büyüyerek üç köşeli fındıkçığı saran kanatçıklar oluşturur ve bu kanatçıkların biçimi türlerin ayırt edilmesinde en önemli özelliklerden biridir.

Kuzukulağı grubunun yaprakları, içerdikleri oksalik asit nedeniyle ekşimsi bir tada sahiptir. Bazı türlerin genç yaprakları geleneksel olarak yabani sebze şeklinde toplanıp çiğ ya da pişirilerek tüketilir; ancak oksalat içeriği yüksek olduğundan çok miktarda yenmesi önerilmez. Çiçekleri rüzgârla tozlaşır ve bitkiler birçok böcek türü için besin bitkisi işlevi görür.

Tür, Doğu Akdeniz ve Batı Asya'ya özgü bir bitki olup taşlık yamaçlarda, çayırlarda, çalılık açıklıklarında ve dağ steplerinde yetişir. Anadolu'da yayılış gösterdiği ve farklı alttürlerle temsil edildiği bilinmektedir.