Xylocopa valga (Gerstäcker, 1872)

Xylocopa valga, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının Apidae familyasına bağlı, odun arıları ya da marangoz arıları olarak bilinen Xylocopa cinsinin iri bir türüdür. Türü ilk kez 1872'de Gerstäcker tanımlamıştır. Avrupa'nın güneyi ve orta kesimlerinden Önasya, Kafkasya ve Orta Asya'ya kadar uzanan geniş bir Palearktik yayılışa sahiptir.

Avrupa'nın en büyük arıları arasında yer alır; vücudu tümüyle siyah ve tüylüdür, kanatları koyu renkli olup ışıkta mavimsi mor bir parıltı verir. Görünüşü yakın akrabası olan büyük odun arısı Xylocopa violacea ile çok benzer; iki tür arazide kolayca karıştırılır ve güvenilir ayrım çoğunlukla erkeklerin anten yapısı gibi ayrıntılara bakılarak yapılır. Uçarken yüksek sesli, derin bir vızıltı çıkarır.

Yalnız yaşayan bir arıdır. Dişi, güçlü çeneleriyle kuru ya da çürümeye başlamış ağaç gövdelerinde, dallarda ve ahşap yapılarda tüneller oyar ve bu tünelleri bölmelere ayırır. Her bölmeye polen ve bal özünden oluşan bir besin topu ile tek yumurta bırakır. Erginler ilkbaharda erkenden ortaya çıkar ve yaz boyunca uçabilir; yeni nesil ergin olarak kışlar. Pek çok farklı bitkiyi ziyaret eder; baklagiller, ballıbabagiller ve diğer bal özü zengin çiçekler önemli besin kaynaklarıdır. Bazı çiçeklerde taç yaprağın tabanını delerek bal özüne ulaşabilir.

Açık ormanlık alanlar, bahçeler, bozkır kenarları ve dağlık bölgelerde görülür. İri ve gürültülü olmasına karşın uysal bir arıdır; dişiler ancak elle tutulduğunda ya da sıkıştırıldığında sokar, erkeklerin ise iğnesi yoktur. Önemli bir tozlayıcı olarak yabani bitkilerin ve bazı kültür bitkilerinin döllenmesine katkıda bulunur.