Vinca herbacea

Vinca herbacea, zakkumgiller (Apocynaceae) familyasından, cezayir menekşesi olarak bilinen Vinca cinsine ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Türkçede otsu cezayir menekşesi olarak da anılır. Cinsin diğer bilinen türlerinden farklı olarak her dem yeşil değildir; toprak üstü kısımları kışın kurur ve bitki ilkbaharda yeniden sürer.

Bitki yere yatık ya da yayılıcı gövdeler oluşturan, alçak boylu bir türdür. Yaprakları karşılıklı dizilişli, dar mızraksı ya da eliptik, parlak olmayan yeşil renklidir ve kenarları ince tüylü olabilir. İlkbaharda yaprak koltuklarından tek tek çıkan, beş taç yapraklı, pervane gibi hafif kıvrık, menekşe mavisi çiçekler açar. Taç yaprakları cinsin diğer türlerine göre daha dar ve sivri görünür. Meyvesi ikili, ince ve uzun kapsüllerden oluşur.

Tür Orta ve Güneydoğu Avrupa'dan Kafkasya, Anadolu ve İran'a kadar uzanan bir alanda yayılış gösterir. Türkiye'de de doğal olarak bulunur. Kuru ve taşlı yamaçlarda, bozkır alanlarında, seyrek çalılıklarda, orman kenarlarında ve açık meşeliklerde yetişir. Erken ilkbaharda çiçeklenmesiyle bulunduğu yerlerde dikkat çeker ve erken uçan arılar için besin kaynağı oluşturur.

Vinca türleri vinka alkaloitleri olarak bilinen biyolojik açıdan etkin maddeler içerir. Bu maddeler bitkiyi zehirli kılabileceğinden bitkinin yenmemesi gerekir. Türün bazı halk hekimliği kullanımları bulunsa da bilinçsiz tüketimi sağlık açısından risklidir.

Bahçe kültüründe cinsin diğer türleri kadar yaygın değildir, ancak kurak koşullara uyumu nedeniyle kaya bahçelerinde yetiştirilebilir. Tohumla ve gövde parçalarıyla çoğaltılabilir.

Zakkumgiller familyası, sütlü özsuları ve çoğunlukla beş parçalı, birbirine bindirilmiş taç yapraklarıyla tanınan, dünya genelinde çok sayıda tür içeren büyük bir bitki familyasıdır.