Ulmus pumila

Ulmus pumila, karaağaçgiller (Ulmaceae) familyasından, Sibirya karaağacı olarak bilinen yaprak döken bir ağaçtır. Ulmus cinsi Kuzey Yarımküre’nin ılıman bölgelerinde yayılış gösteren yaklaşık otuz-kırk türden oluşur. Karaağaçlar asimetrik yaprak tabanları ve kanatlı, yassı meyveleriyle kolayca tanınır.

Sibirya karaağacı genellikle 10–15 metreye kadar boylanabilen, hızlı büyüyen bir ağaçtır. Kabuğu koyu gri ve yaşla birlikte boyuna çatlaklıdır. Yaprakları diğer karaağaçlara göre belirgin biçimde küçük, eliptik ya da mızraksı, kenarları dişli ve tabanı neredeyse simetriktir. Küçük çiçekleri ilkbaharın erken döneminde, yapraklanmadan önce kümeler halinde açar ve rüzgârla tozlaşır. Meyveleri yuvarlak, ortasında tohum bulunan ince kanatlı samaralardır; kısa sürede olgunlaşıp rüzgârla dağılır.

Tür kuraklığa, soğuğa, tuzlu ve fakir topraklara son derece dayanıklıdır. Bu özellikleri nedeniyle rüzgâr perdesi, yol ağaçlandırması ve kurak bölgelerde gölge ağacı olarak yaygın biçimde dikilmiştir. Çok sayıda tohum üretmesi ve hızlı çimlenmesi sayesinde kültürden kolayca kaçar; Kuzey Amerika’nın ve Avrupa’nın bazı bölgelerinde istilacı tür olarak kabul edilir ve yerli karaağaçlarla melezleşebilir.

Doğal yayılış alanı Orta Asya, Sibirya’nın güneyi, Moğolistan, Çin ve Kore’yi kapsar. Türkiye’de doğal olarak bulunmaz; ancak kentlerde, yol kenarlarında ve ağaçlandırma alanlarında dikilmiş örneklerine rastlanır. Karaağaç hastalığına karşı Avrupa karaağaçlarından daha dayanıklı olduğu için ıslah çalışmalarında da kullanılmıştır. Karaağaçların yaprakları birçok kelebek ve güve tırtılına besin sağlar; tohumları ise ilkbaharda kuşlar ve kemirgenler için erken bir besin kaynağıdır.