Ulmus umbraculifera

Ulmus umbraculifera, karaağaçgiller (Ulmaceae) familyasına ait, Orta Asya ve İran çevresinden bilinen bir karaağaç taksonudur. Günümüzde çoğu kaynakta ova karaağacının (Ulmus minor) bir varyetesi ya da formu olarak kabul edilir. Adını, şemsiyeye benzeyen sık, yuvarlak ve yoğun tacından alır.

Bu karaağaç küçük yapraklı, sık dallı ve doğal olarak top biçiminde taç yapan bir ağaçtır. Gölge vermesi nedeniyle Orta Asya ve İran'da yüzyıllardır avlu, cami ve yol kenarlarında süs ve gölge ağacı olarak dikilmiştir. Kuraklık ve sıcağa dayanıklılığı, kurak bölgelerde yerleşim yerlerinde tercih edilmesini sağlamıştır.

Karaağaçlar (Ulmus) Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde yayılış gösteren, yaklaşık otuz-kırk türden oluşan bir cinstir. Yaprakları kenarları çift dişli ve tabanı belirgin biçimde asimetriktir; bu özellik cinsin en kolay tanınan karakteridir. Çiçekleri küçük, gösterişsiz ve rüzgârla tozlaşır; genellikle yapraklanmadan önce, ilkbaharın başında açar. Meyveleri yuvarlak, yassı, kanatlı tek tohumlu samaralardır ve rüzgârla yayılır. Kökten ve kütükten kolayca sürgün verebilmeleri, kesilen ya da hastalanan bireylerin yeniden gelişmesini sağlar.

Karaağaçlar dere kenarları, ova ormanları ve yerleşim yerlerinde sık görülür; odunları sert ve dayanıklı olduğundan geçmişte mobilya, araç ve tarım aletlerinde kullanılmıştır. Yirminci yüzyılda kabuk böcekleriyle taşınan bir mantarın yol açtığı karaağaç solgunluğu (Hollanda karaağaç hastalığı) Avrupa ve Anadolu'da pek çok karaağaç populasyonunu ciddi biçimde azaltmıştır. Karaağaç yaprakları birçok kelebek ve güve tırtılı için besin kaynağıdır; yaşlı ağaçların kovukları ise kuşlara ve yarasalara barınak sağlar.