Ulmus minor

Ulmus minor, karaağaçgiller (Ulmaceae) familyasından, Türkçede ova karaağacı ya da kır karaağacı olarak bilinen yaprak döken bir ağaçtır. Avrupa ve Batı Asya’nın en yaygın karaağaç türlerinden biridir ve çok değişken yapısı nedeniyle birçok alt tür ve form altında incelenmiştir.

Uygun koşullarda 20–30 metreye kadar boylanabilir; ancak çoğu zaman daha küçük ağaçlar ya da kök sürgünlerinden oluşan çalılıklar halinde görülür. Kabuğu koyu gri-kahverengi ve derin çatlaklıdır; genç dallarda bazen mantarımsı kanatlar gelişebilir. Yaprakları görece küçük, yumurtamsı ya da eliptik, üst yüzü parlak ve çoğunlukla düz, kenarları çift dişli ve tabanı belirgin biçimde asimetriktir. Küçük kırmızımsı çiçekler ilkbaharın erken döneminde, yapraklardan önce açar. Meyve, tohumu kanadın üst kısmına yakın duran yassı bir samaradır.

Ova karaağacı ova ve vadi tabanlarında, dere kenarlarında, taşkın ormanlarında, tarla kenarlarında ve yerleşim çevrelerinde yetişir. Kuraklığa ve farklı toprak koşullarına oldukça dayanıklıdır, kök sürgünleriyle de kolayca çoğalır. Yaprakları birçok kelebek ve güve tırtılı için besin kaynağıdır.

Türün yayılış alanı Avrupa, Kuzey Afrika, Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya’nın batısını kapsar. Türkiye’de geniş bir alanda doğal olarak bulunur ve köy meydanlarında, yol kenarlarında yaşlı anıt ağaçlar halinde görülebilir. Yirminci yüzyılda yayılan karaağaç hastalığı bu türün birçok bölgede büyük ölçüde azalmasına yol açmıştır; hastalık kabuk böcekleriyle taşınan bir mantar tarafından oluşturulur. Karaağaç odunu sert, dayanıklı ve suya karşı dirençli olduğundan geleneksel olarak mobilya, araba tekerleği ve yapı malzemesi olarak kullanılmıştır.