Typhaeus fossor (Waltl, 1838)

Typhaeus fossor, toprak kazıcı gübre böcekleri ailesi Geotrupidae içinde yer alan Typhaeus cinsine ait bir kın kanatlı (Coleoptera) türüdür. Bu cins, Avrupa'da iyi bilinen ve erkeklerinin ön göğsündeki uzun boynuzlarla tanınan Typhaeus typhoeus türünü de içerir. Cinsin türleri ağırlıklı olarak Akdeniz havzasında yayılış gösterir.

Typhaeus türleri parlak siyah renkli, tıknaz ve iri gübre böcekleridir. Erkeklerin ön göğsünde (pronotum) öne doğru uzanan boynuz biçimli çıkıntılar bulunur; dişilerde bu çıkıntılar çok daha kısadır ya da yalnızca küçük kabartılar şeklindedir. Kın kanatları belirgin uzunlamasına oluklar taşır.

Geotrupidae ailesinin üyeleri genellikle tıknaz, yuvarlak ve parlak gövdeli böceklerdir. Ön bacakları kazmaya uyumlu güçlü dişler taşır ve antenlerinin ucu, ailenin akrabası olan bokböceklerinde (Scarabaeidae) olduğu gibi yelpaze biçimli plakalardan oluşur. Birçok türün erkeğinde baş ve ön göğüs üzerinde boynuz veya çıkıntılar bulunur.

Bu böcekler çoğunlukla otçul memelilerin dışkısıyla beslenir. Erginler besin kaynağının altına derin tüneller kazar ve bu tünellerin sonundaki odacıklara dışkı taşıyarak larvalar için besin kütleleri hazırlar. Larvalar bu yeraltı odacıklarında gelişir ve pupa evresini de toprak altında geçirir. Ebeveynlerin yuva hazırlığına birlikte katılması bu ailede sık görülen bir davranıştır.

Dışkıyı toprağa gömen bu böcekler besin döngüsüne, toprağın havalanmasına ve otlakların sağlığına önemli katkı sağlar. Hayvancılıkta kullanılan bazı parazit ilaçlarının dışkıya geçmesi ve otlak alanlarının kaybı, ailenin birçok üyesini olumsuz etkileyebilen etkenler arasındadır. Türlerin ayrımı çoğunlukla ön göğüs (pronotum) yapısı, noktalanma ve erkek üreme organları gibi ayrıntılara dayanır.