Anoplotrupes stercorosus
Anoplotrupes stercorosus (Scriba, 1791), yaygın olarak orman gübresi böceği olarak bilinen ve Geotrupidae familyasına ait olan kın kanatlı bir böcek türüdür. Bu tür, Avrupa'nın geniş yapraklı ve karışık ormanlarında en sık rastlanan kın kanatlılardan biridir. Genellikle 12 ile 20 mm arasında değişen vücut boyuna sahiptirler. Vücutları oldukça tıknaz ve dışbükey bir yapıdadır. Renkleri genellikle metalik bir parıltıya sahip siyah veya koyu mavi-siyahtır. Kanat örtüleri (elytra) üzerinde belirgin boyuna çizgiler bulunur ve bu çizgiler türün tanınmasında önemli bir rol oynar.
Yaşam döngüleri ve ekolojik rolleri gereği orman tabanındaki besin döngüsünde kritik bir öneme sahiptirler. Çürümekte olan organik maddeler, mantarlar, ağaç özsuları ve özellikle memeli hayvanların dışkılarıyla beslenirler. Dişiler, yumurtalarını bırakmak için toprak altında derin tüneller kazarlar. Bu tünellerin sonuna, larvaların gelişimi sırasında beslenebilmesi için dışkı veya bitkisel materyal depolarlar. Bu davranış, toprağın havalanmasına ve organik maddelerin toprağın derinliklerine taşınmasına yardımcı olur. Aktif dönemleri genellikle ilkbahardan sonbahara kadar sürer ve güneşli günlerde orman zemininde hızlıca hareket ederken sıklıkla gözlemlenebilirler.
Taksonomi
Âlem Animalia Şube Arthropoda Sınıf Insecta Takım Coleoptera Familya Geotrupidae Cins Anoplotrupes Tür Anoplotrupes stercorosus Scriba 1791
Latince Anlamı ve Eski Adları: Tür adı olan "stercorosus", Latince "stercus" (dışkı/gübre) kelimesinden türetilmiştir ve canlının beslenme alışkanlığına atıfta bulunur. Geçmişte taksonomik olarak Geotrupes stercorosus veya Geotrupes sylvaticus (Panzer, 1795) isimleriyle de anılmıştır. "Sylvaticus" ismi, Latince "ormanlık alanlara ait" anlamına gelmektedir.
Fiziksel Özellikler ve Davranış
Anoplotrupes stercorosus türünü benzerlerinden ayıran en temel özellik, arka bacaklarındaki (tibia) dış kenarda bulunan enine çıkıntıların sayısıdır; bu türde genellikle iki adet çıkıntı bulunur. Karın alt kısmı (ventral) parlak metalik mavi veya menekşe rengindedir ve bu bölge ince tüylerle kaplıdır. Duyargaları (antenler) lamel yapıda olup uç kısımları yelpaze gibi açılabilir, bu sayede koku alma duyuları oldukça gelişmiştir.
Tehlike anında veya rahatsız edildiklerinde, bacaklarını vücutlarına yaklaştırarak ölü taklidi yapabilirler veya arka bacaklarını birbirine sürterek (stridülasyon) düşük frekanslı bir ses çıkarabilirler. Uçma yetenekleri gelişmiştir ve özellikle alacakaranlıkta yiyecek aramak amacıyla uçarken görülebilirler.
Halkın Merak Ettikleri
Bu böcekler insanlara zarar verir mi? Hayır, Anoplotrupes stercorosus insanlar için tamamen zararsızdır. Isırma veya sokma gibi bir özellikleri yoktur; aksine ekosistem için temizleyici bir rol üstlenirler.
Evlerde bulunurlar mı? Doğal yaşam alanları ormanlar olduğu için evlerde bulunmaları beklenen bir durum değildir. Ancak ışığa yönelme eğilimleri nedeniyle nadiren açık pencerelerden içeri girebilirler.
Neden sürekli toprak kazıyorlar? Toprak kazma işlemi hem kendilerini korumak hem de gelecek nesiller (larvalar) için güvenli ve besin dolu bir yuva hazırlamak amacıyla gerçekleştirilen içgüdüsel bir davranıştır.
Araştırma ve Derleme : Ahmet TAŞÇI
Kaynaklar:
- Hardwick, T. (2020). Field Guide to the Beetles of Europe.
- Bunescu, H. (2014). Morphology and Bioecology of Geotrupidae Family.
- GBIF (Global Biodiversity Information Facility) Taxonomic Database.
- European Invertebrate Survey Records.
