Tipula odontostyla (Savchenko, 1961)

Tipula odontostyla, sinekler takımının (Diptera) Tipulidae familyasına bağlı Tipula cinsinde yer alan bir türdür. Tipulidae familyasının üyeleri Türkçede “sivrisinek kılıklılar” ya da “uzun bacaklı sinekler” olarak bilinir; iri sivrisineklere benzeyen ama insanlara zarar vermeyen böceklerdir.

Bu cinsin üyeleri ince ve uzun gövdeleri, çok uzun ve kolayca kopabilen bacakları ve dar, saydam ya da hafif lekeli kanatlarıyla tanınır. Erginlerin baş kısmı öne doğru uzamış bir burun (rostrum) şeklindedir; göğsün üst yüzünde ise belirgin V biçimli bir dikiş bulunur. Arka kanatlar, tüm sineklerde olduğu gibi, uçuş sırasında denge sağlayan küçük topuz biçimli halterlere dönüşmüştür. Dişilerin karın ucu yumurta bırakmaya yarayan sivri bir yumurta borusuyla sonlanırken erkeklerde karın ucu kalınlaşmıştır ve türlerin ayırt edilmesinde en önemli özellikler bu bölgedeki üreme organlarının yapısından elde edilir. Bu nedenle yakın türlerin kesin teşhisi çoğunlukla ancak uzman incelemesiyle yapılabilir.

Tipulidlerin larvaları silindirik, bacaksız ve sert derili olduğundan halk arasında “deri ceketler” diye de anılır. Larvalar türe göre nemli toprakta, çürüyen bitki artıkları arasında, yosunlarda veya akarsu ve bataklık kenarlarındaki çamurda yaşar; çoğu çürükçül beslenerek ölü bitkisel maddenin ayrışmasına katkıda bulunur, bazıları ise bitki köklerini kemirir. Erginler kısa ömürlüdür, genellikle beslenmez ya da yalnızca nektar ve su alır; asıl görevleri çiftleşmek ve yumurta bırakmaktır. Görünüşlerinin aksine insanları sokmaz ve kan emmezler, tamamen zararsızdırlar.

Türün yayılışı ve yaşam alanı hakkındaki bilgiler sınırlıdır; cinsin akrabaları gibi nemli çayırlar, orman kenarları, dere boyları ve dağlık alanlardaki serin, bitki örtüsü zengin yerlerde bulunması beklenir. Erginler çoğunlukla ilkbahar ve yaz aylarında uçar.

Larvalar ve erginler kuşlar, yarasalar, örümcekler, böcek yiyen memeliler ve balıklar için önemli bir besin kaynağıdır; bu yönüyle tipulidler toprak ve sulak alan ekosistemlerinde besin zincirinin önemli halkalarından biridir. Tipula cinsi dünyada binlerce türü kapsayan, Tipulidae familyasının en büyük cinsidir ve birçok alt cinse ayrılır. Türler özellikle Palearktik bölgede çok çeşitlidir; Akdeniz havzası, Anadolu ve Kafkasya dağlık alanları pek çok yerel ve dar yayılışlı türe ev sahipliği yapar.