Sonchus oleraceus

Sonchus oleraceus, papatyagiller (Asteraceae) familyasının Cichorieae oymağına bağlı, tek ya da iki yıllık otsu bir bitkidir. Halk arasında eşekgevreği, kuzugevreği gibi adlarla bilinir ve dünyanın en yaygın yabani otlarından biridir. Bitkinin her yerinden kırıldığında beyaz, acımsı bir süt akar.

Gövde dik, içi boş, tüysüz ve genellikle 30 cm ile 1 m arasında boylanır. Yapraklar yumuşak, mat ya da hafif mavimsi yeşil renktedir; kenarları düzensiz dişli ve çoğunlukla derin loblu olup dikenleri batıcı değildir. Gövdeyi saran yaprak tabanındaki kulakçıklar sivri uçludur; bu özellik türü yuvarlak kulakçıklı Sonchus asper’den ayırır. Soluk sarı başçıklar dal uçlarında kümeler oluşturur. Akenler enine kırışıklı olup beyaz, ipeksi bir pappus taşır.

Tür tarlalar, bahçeler, bağlar, yol kenarları, duvar dipleri, kaldırım aralıkları ve molozlu alanlar gibi insan etkisindeki hemen her ortamda yetişir. Ilıman iklimlerde yılın büyük bölümünde çiçek açabilir. Çok sayıda tohum üretir ve bunlar rüzgârla kolayca yayılır; bu sayede yeni açılmış alanlara çabucak yerleşir. Çiçekleri arı ve sinekler için besin kaynağıdır, yaprakları ise birçok böcek ve kelebek tırtılı tarafından yenir.

Sonchus oleraceus Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika kökenlidir, ancak bugün insan etkisiyle dünyanın hemen her yerine yayılmıştır. Akdeniz ülkelerinde ve Türkiye’de genç yaprakları eskiden beri salatada, haşlanarak ya da börek içi olarak tüketilen yabani yeşilliklerdendir. Tavşanlar ve kümes hayvanları için de sevilen bir yemdir. Tür çok yaygındır ve herhangi bir tehdit altında değildir. Papatyagiller dünyanın en büyük çiçekli bitki familyalarından biridir; bu familyada çiçek başı gibi görünen yapı aslında çok sayıda küçük çiçeğin bir araya gelmesiyle oluşan bir başçıktır. Dilsi çiçekli sütlü otlar, ekosistemlerde hem tozlaştırıcı böcekler hem de tohum yiyen kuşlar için değerli bir besin kaynağıdır.