Scariola viminea

Scariola viminea, bugün çoğunlukla Lactuca viminea adıyla marul cinsine dahil edilen, papatyagiller familyasından iki ya da çok yıllık otsu bir bitkidir. Tür adı Latincede “sırık gibi, çubuk gibi” anlamına gelir ve bitkinin ince, uzun, sert dallarına işaret eder. Bu bitki, familyanın hindiba ve marul akrabalarını içeren Cichorieae oymağına aittir. Bu oymağın üyelerinde başçıktaki bütün çiçekler dilsi çiçektir, yani her çiçeğin taç yaprakları tek yana açılmış bir dil biçimindedir. Gövde ve yapraklar koparıldığında beyaz, süt gibi bir özsu (lateks) akar; bu özellik grubu tanımada önemli bir ipucudur.

Bitkinin gövdesi dik, çoğunlukla 30–100 santimetre boyunda ve çubuk gibi dallanmıştır; yaprakları özellikle üst kısımda çok küçülür, bu nedenle bitki uzaktan neredeyse yapraksız bir çalı görünümündedir. Taban yaprakları parçalı, gövde yaprakları ise gövde boyunca aşağıya doğru uzanan kanat benzeri tabanlara sahiptir. Başçıklar küçüktür, az sayıda sarı dilsi çiçek taşır ve dallar boyunca dizilir. Yaz ortası ile sonbahar arasında çiçeklenir.

Lactuca (marul) cinsi, kültür marulu (Lactuca sativa) ile birlikte Avrupa, Asya ve Afrika'ya yayılmış yaklaşık yüz kadar yabani türü içerir. Bu cinsin üyeleri tek ya da çok yıllık otsu bitkilerdir; gövdeleri dik, çoğunlukla dallanmış, yaprakları ise sıklıkla gövdeyi saran kulakçıklı bir tabana sahiptir. Başçıkları küçüktür ve az sayıda dilsi çiçek taşır; çiçek rengi türe göre sarı, mavi ya da mor olabilir. Akenleri basık, uç kısmında bir gaga ve bunun ucunda beyaz bir papus bulunur.

Tür Orta ve Güney Avrupa'dan Kuzey Afrika'ya, Anadolu ve Orta Asya'ya kadar yayılış gösterir. Kuru, taşlık ve kayalık yamaçlarda, yol kenarlarında ve bozulmuş alanlarda yetişir; kuraklığa iyi dayanır. Çiçekleri arılar, sinekler ve başka böcekler tarafından ziyaret edilir; bu bitkiler böylece tozlaşmacı böcekler için nektar ve polen kaynağı olur. Olgunlaşan başçıklardan çıkan tüylü meyveler rüzgârla dağılır ve bitkinin açık alanlarda kolayca yayılmasını sağlar.