Scabiosa columbaria

Scabiosa columbaria, hanımeligiller (Caprifoliaceae) familyasının Scabiosa cinsine ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Avrupa'da 'güvercin uyuzotu' olarak bilinen türün adı Latince 'güvercin' anlamına gelen columba sözcüğünden türemiştir.

Bitki genellikle 20–70 cm boyundadır. Taban yaprakları basit ya da hafif loplu, gövde yaprakları ise derin parçalı ve tüysü yapıdadır. Uzun saplar üzerinde taşınan, 2–3 cm çapındaki yassı çiçek başları leylak mavisi renktedir; dış kenardaki çiçekler daha iri ve belirgin biçimde asimetriktir. Meyvelerin tepesinde siyahımsı, ince kılçık biçimli çanak dişleri yer alır.

Scabiosa cinsinin adı Latince 'uyuz' anlamına gelen scabies sözcüğünden türemiştir; geçmişte bu bitkilerin cilt hastalıklarına iyi geldiğine inanıldığı için Türkçede de uyuzotu olarak anılırlar. Cinsin üyeleri genellikle yuvarlak, yassı çiçek başlarına sahiptir ve dış kenardaki çiçekler içtekilerden daha büyüktür. Meyvelerin tepesinde, uzun, kılçık biçimli çanak dişleri bulunur; bu dişler meyvelerin rüzgârla ya da hayvanlara takılarak yayılmasına yardımcı olur.

Yaz ortasından sonbahara kadar çiçeklenen tür, özellikle kireçli topraklardaki kuru çayırlar, otlaklar, kayalık yamaçlar ve açık ağaçlık kenarlarında yetişir. Çiçekleri arılar, sinekler ve kelebekler için önemli bir besin kaynağıdır; bazı yalnız arı türleri polen için büyük ölçüde bu bitkiye bağlıdır. Avrupa'nın büyük bölümü, Kuzey Afrika ve Batı Asya'da yayılış gösterir. Bahçelerde süs bitkisi olarak da yetiştirilir ve doğal çayır restorasyonlarında sıkça kullanılır.

Hanımeligiller familyasının bu grubuna ait bitkiler, uzun süre açık kalan ve bol nektar sunan çiçek başlarıyla doğal çayır ve bozkır ekosistemlerinde tozlaştırıcı böceklerin sürekliliğine katkıda bulunur. Kuruyan çiçek başları ve tohumları ise kışın kuşlar ve küçük memeliler için besin oluşturur.