Scabiosa atropurpurea

Scabiosa atropurpurea, hanımeligiller ailesine (Caprifoliaceae; eski sınıflandırmalarda Dipsacaceae) ait, tek ya da iki yıllık otsu bir bitkidir. Güncel sınıflandırmalarda Sixalix atropurpurea adıyla ayrı bir cinse aktarılmıştır. Tür adı Latince "koyu mor" anlamına gelir ve bazı formlarının koyu mor, neredeyse siyaha çalan çiçeklerine işaret eder.

Bitki genellikle orta boylu, dallanan gövdeli bir ottur. Taban yaprakları loblu ya da dişli, gövde yaprakları ise derin parçalıdır. Çiçekleri uzun saplar üzerinde yuvarlak başlar hâlinde toplanır; renk yabani bitkilerde çoğunlukla açık leylak, pembe ya da morumsu olurken kültür formlarında koyu bordo, mor, pembe ve beyaz tonlar görülür. Kenar çiçekleri ortadakilerden daha büyüktür. Meyve dönemindeki baş, uzayarak yumurta biçimini alır ve kılçıklı meyvecikler taşır.

Doğal olarak kuru çayırlarda, kumlu ve taşlık yerlerde, yol kenarlarında ve nadas tarlalarında yetişir. Çiçeklenme ilkbahar sonundan sonbahara kadar uzun bir dönem boyunca sürebilir. Hoş kokulu ve nektarlı çiçekleri arılar ve kelebekler başta olmak üzere birçok tozlayıcıyı çeker.

Tür Akdeniz havzasında doğal yayılış gösterir; süs bitkisi olarak dünyanın pek çok yerinde yetiştirilir ve bazı bölgelerde kültürden kaçarak doğallaşmıştır. Bahçelerde ve kesme çiçek olarak kullanılan çeşitleri yaygındır; bazı yerlerde istilacı olarak kabul edilir. Cins adı, uyuzotlarının geçmişte deri hastalıklarına karşı halk hekimliğinde kullanılmasından gelir.

Bu bitkinin ait olduğu grubun türleri, tozlayıcı böceklere sağladıkları kaynaklar ve tohumlarıyla beslenen canlılar aracılığıyla doğal bitki topluluklarının işleyişine katkıda bulunur. Türlerin doğru tanınması için çiçek, yaprak ve özellikle olgun meyve özelliklerinin birlikte incelenmesi gerekir; çünkü yakın akraba türler ilk bakışta birbirine çok benzeyebilir.