Scabiosa canescens

Scabiosa canescens, hanımeligiller (Caprifoliaceae) familyasının Scabiosa cinsine ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Tür adı Latince 'kırçıllaşan, grileşen' anlamına gelir ve bitkinin yoğun, ince tüyler nedeniyle grimsi görünen yapraklarına işaret eder.

Genellikle 20–60 cm boyunda olan bitkinin taban yaprakları mızrak biçimli ve çoğunlukla bütün kenarlı, gövde yaprakları ise daha dar ve parçalıdır. Uzun saplı, yassı çiçek başları soluk leylak ya da mavimsi mor renklidir ve çiçekleri hoş kokuludur. Dış kenardaki çiçekler içtekilere göre daha iridir.

Scabiosa cinsinin adı Latince 'uyuz' anlamına gelen scabies sözcüğünden türemiştir; geçmişte bu bitkilerin cilt hastalıklarına iyi geldiğine inanıldığı için Türkçede de uyuzotu olarak anılırlar. Cinsin üyeleri genellikle yuvarlak, yassı çiçek başlarına sahiptir ve dış kenardaki çiçekler içtekilerden daha büyüktür. Meyvelerin tepesinde, uzun, kılçık biçimli çanak dişleri bulunur; bu dişler meyvelerin rüzgârla ya da hayvanlara takılarak yayılmasına yardımcı olur.

Yaz sonu ve sonbaharda çiçeklenen tür, özellikle kumlu ve kireçli topraklardaki kuru çayırlarda, bozkır alanlarında ve çam ormanlarının açıklıklarında yetişir. Çiçekleri arılar ve kelebekler için önemli bir nektar kaynağıdır. Orta ve Doğu Avrupa'dan Batı Asya'ya uzanan bir alanda yayılış gösterir. Kuru çayır habitatlarının tarım, ağaçlandırma ve yapılaşma nedeniyle azalması sonucu Orta Avrupa'nın bazı ülkelerinde nadir hâle gelmiş ve koruma listelerine alınmıştır.

Hanımeligiller familyasının bu grubuna ait bitkiler, uzun süre açık kalan ve bol nektar sunan çiçek başlarıyla doğal çayır ve bozkır ekosistemlerinde tozlaştırıcı böceklerin sürekliliğine katkıda bulunur. Kuruyan çiçek başları ve tohumları ise kışın kuşlar ve küçük memeliler için besin oluşturur.