Satureja coerulea

Satureja coerulea, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasının Satureja cinsine ait, çok yıllık, alçak boylu ve tabanı odunsu bir yarı çalıdır. Satureja türleri Türkiye'de halk arasında sater, zahter ya da kekik gibi adlarla anılan, güçlü kokulu aromatik bitkilerdir. Tür adı “coerulea”, çiçeklerinin mavimsi rengine işaret eder.

Bu tür küçük, sık dallı öbekler oluşturur. Gövdeleri ince, dört köşeli ve tabanda odunsulaşmıştır. Yaprakları karşılıklı, dar, şerit ya da mızrak biçimli, küçük ve sert dokuludur; yüzeylerindeki salgı noktaları sayesinde ezildiğinde keskin bir koku yayar. Yaz sonuna doğru dal uçlarına yakın yaprak koltuklarında küçük, iki dudaklı, mavi-mor ya da leylak renkli çiçekler açar. Bu çiçek rengi, beyaz ya da soluk pembe çiçekli pek çok akrabasından ayırt edilmesine yardımcı olur.

Cinsin diğer üyeleri gibi güneşli, kuru, taşlık ve çoğunlukla kireçli yamaçları tercih eder; kayalıklar, açık çalılıklar ve dağlık alanlardaki seyrek bitki örtüsü tipik yaşam alanlarıdır. Kuraklığa dayanıklıdır. Çiçekleri arılar başta olmak üzere birçok tozlayıcı böcek tarafından ziyaret edilir; meyve dört küçük fındıkçıktan oluşur.

Satureja coerulea Balkanlar ve Karadeniz çevresinden bilinen bir türdür; Türkiye'de özellikle kuzeybatı bölgelerde bulunur. Cinsin diğer türleri gibi aromatik yaprakları baharat ve bitki çayı olarak kullanılabilir. Dar yayılışlı bir tür olması nedeniyle yaşam alanlarının korunması önem taşır.