Salvia verbenaca

Salvia verbenaca, ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasının Salvia (adaçayı) cinsine ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Avrupa'da “yabani ada çayı” anlamına gelen adlarla anılır. Oldukça değişken görünümlü bir türdür ve çiçek büyüklüğü ile yaprak biçimi bireyler arasında belirgin farklılık gösterebilir.

Bitki genellikle 20–60 cm boyundadır. Yaprakları çoğunlukla tabanda bir rozet halinde toplanır; uzunca yumurta biçimli, kenarları düzensiz dişli ya da loblu ve yüzeyi buruşuktur. Gövde dik, dört köşeli, tüylü ve üst kısımda salgı tüylüdür. Çiçekler, gövde ucunda aralıklı halkalar halinde dizilir. Mor-mavi renkli, iki dudaklı çiçekleri genellikle küçüktür; bazı bireylerde çiçekler hiç açılmadan kendi kendini tozlar. Çanak, belirgin şekilde salgı tüylü ve yapışkandır.

Güneşli, kuru ve açık alanları tercih eder: kuru çayırlar, meralar, yol ve tarla kenarları, taşlık yamaçlar ve kıyı habitatları başlıca yaşam alanlarıdır. Çiçeklenme dönemi uzundur ve ılık bölgelerde ilkbahardan sonbahara kadar sürebilir. Tohumları ıslandığında etraflarında yapışkan bir jöle tabakası oluşur; bu özellik tohumların toprağa tutunmasına yardımcı olur.

Türün doğal yayılışı Akdeniz havzası ile batı ve güney Avrupa'yı kapsar, Anadolu ve Batı Asya'ya kadar uzanır. Türkiye'de özellikle batı ve güney bölgelerde bulunur. Avustralya ve Amerika gibi başka kıtalara taşınarak yabani ot haline gelmiştir. Halk hekimliğinde göz rahatsızlıklarında kullanıldığı bilinir. Koruma açısından tehdit altında değildir.