Russula sororia

Russula sororia, Russulaceae familyasının, kötü kokulu ve kenarı oluklu türleri içeren grubuna (Ingratae) ait bir kırılgan mantardır. Görünüşü bakımından Russula foetens ve Russula pectinata gibi türlere benzer, ancak genellikle daha küçük yapılıdır.

Şapkası gri-kahverengi, zeytin-kahverengi ya da kirli toprak renginde olup nemli havada yapışkandır. Şapka kenarı belirgin biçimde oluklu ve tarak dişleri gibi çizgilidir. Lameller kremden açık griye, sap beyazımsı ile grimsi arasında değişir. Eti hoş olmayan, ekşimsi ya da bayat yağı andıran bir koku verir ve tadı acıdır. Yaz ve sonbaharda yaprak döken ormanlarda, özellikle meşe ağaçlarının altında, parklarda ve yol kenarlarında görülür. Yenebilir bir tür olarak kabul edilmez; kokusu ve acı tadı nedeniyle mutfakta değeri yoktur.

Russula cinsinin üyeleri, Türkçede genellikle kırmızıbaş ya da kırılgan mantarlar olarak anılır. Bu mantarların en belirgin özelliği, etlerinin lifli değil, küresel hücre kümelerinden (sferositler) oluşması nedeniyle tebeşir gibi kolayca kırılmasıdır. Sap kırıldığında lifli bir yüzey değil, düzgün ve granüllü bir kırık yüzey görülür. Yakın akrabası Lactarius türlerinden farklı olarak kesildiklerinde süt salgılamazlar.

Cinsin tüm türleri ağaçlarla ektomikorizal ortaklık kurar; ağaç köklerini sararak ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında şeker alır. Bu nedenle orman ekosistemlerinin sağlığında önemli rol oynarlar ve meyve gövdeleri yalnızca ortak oldukları ağaçların yakınında çıkar. Dünyada yüzlerce tür içeren bu cinste türlerin ayırt edilmesi zordur; şapka rengi tek başına yeterli değildir. Tat (yumuşak ya da acı), koku, spor tozunun rengi, kimyasal tepkimeler ve mikroskobik özellikler birlikte değerlendirilir. Halk arasında yumuşak tatlı türlerin genellikle yenebildiği, acı tatlı türlerin ise mide-bağırsak rahatsızlığına yol açtığı bilinir; ancak kesin tür tayini olmadan hiçbir yabani mantar tüketilmemelidir.