Russula puellaris

Russula puellaris, Russulaceae familyasına bağlı, küçük ve narin yapılı bir şapkalı mantar türüdür. Şapkası mor-kahverengi tonlardadır, ortası daha koyu, kenarı ise daha açık renklidir ve olgunlukta kenar çizgili olabilir. Mantarın en belirgin özelliği, ellendiğinde ya da yaşlandığında sapının ve etinin sarımsı renge dönmesidir.

Russula cinsinin üyeleri, kolay tanınan bir yapıya sahiptir: şapkalar genellikle düz ya da hafifçe çukur, renkleri kırmızı, mor, yeşil, sarı veya beyaz tonlarında son derece değişkendir. Lamelleri kırılgandır, parmakla sürtüldüğünde ufalanır; sap genellikle beyaz, silindirik ve tebeşir gibi kırılır. Etleri, hücre yapısındaki küresel hücreler nedeniyle lifli değil, gevrek bir dokuya sahiptir. Yaralandıklarında süt salgılamamaları, aynı familyadaki Lactarius türlerinden ayrılmalarını sağlar.

Hem iğne yapraklı hem de yaprak döken ağaçların bulunduğu ormanlarda, nemli toprak ve yosun arasında yetişir; Avrupa'da yaygındır. Cinsin pek çok üyesi Türkiye'nin ormanlık bölgelerinde de bulunur; meyve cisimleri özellikle yağışlı dönemlerin ardından ortaya çıkar.

Bu cinsin bütün türleri ağaçların kökleriyle ektomikoriza adı verilen ortak yaşam ilişkisi kurar; mantar ağaca su ve mineral sağlarken ağaçtan şeker alır. Bu nedenle meyve cisimleri belirli ağaç türlerinin, özellikle meşe, kayın, huş, çam ve ladin gibi ağaçların yakınında yerden çıkar. Meyve verme dönemi çoğunlukla yaz sonu ile sonbahardır. Türlerin ayırt edilmesinde spor tozu rengi, tadı (yumuşak ya da acı), kokusu, şapka derisinin soyulabilirliği ve demir sülfat gibi kimyasallarla verdiği renk tepkileri büyük önem taşır.

Tadı yumuşaktır ve yenebilir kabul edilir, ancak küçük ve ince etli olduğundan mutfak açısından önemli değildir. Mantar toplarken yalnızca kesin olarak tanınan türler tüketilmeli, şüpheli durumlarda uzman görüşüne başvurulmalıdır.