Rumex tuberosus subsp. contractus

Rumex tuberosus subsp. contractus, karabuğdaygiller (Polygonaceae) familyasına bağlı Rumex cinsindeki yumrulu labada türünün bir alt türüdür. Rumex cinsi Türkçede labada ve kuzukulağı adlarıyla bilinen, dünya genelinde yaklaşık iki yüz türü olan bir bitki grubudur. Rumex tuberosus, kuzukulağı grubuna yakın, yumrulu kökleri olan çok yıllık bir türdür.

Bu türün en belirgin özelliği, toprak altında depo görevi gören kalınlaşmış, yumru biçimli köklerdir. Yapraklar çoğunlukla ok ya da mızrak biçimli olup tabanda kulakçıklara sahiptir; kuzukulağı türlerinde olduğu gibi oksalik asit içerdikleri için ekşimsi bir tada sahiptir. Çiçekler küçük, gösterişsiz ve rüzgârla tozlaşmaya uyumludur; dişi ve erkek çiçekler genellikle ayrı bireylerde bulunur. Meyve, büyüyen iç periant yaprakları (valvler) ile sarılmış üç köşeli küçük bir fındıkçıktır. Alt türler arasındaki farklar çoğunlukla çiçek durumunun yapısı, yaprak biçimi ve valvlerin özellikleriyle ilgilidir; contractus adı daha sık ve toplu bir çiçek durumuna işaret eder.

Yumrulu labada, kurak ve taşlık yamaçlarda, çalılık açıklıklarında ve dağlık bölgelerin meralarında yetişir. Yumrular sayesinde yaz kuraklığını toprak altında geçirir, sonbahar ve kış yağışlarıyla yeniden sürgün verir ve ilkbaharda çiçeklenir. Bu yaşam biçimi, Akdeniz iklimine uyum sağlamış çok yıllık bitkilerde yaygındır.

Tür, Doğu Akdeniz ve Batı Asya bölgesinde yayılış gösterir; alt türleri bu geniş alan içinde farklı bölgelere dağılmıştır. Türkiye florasında da yer alır. Cinsin diğer üyeleri gibi yapraklarında oksalat bulunduğundan, aşırı miktarda tüketilmesi hayvanlar ve insanlar için sakıncalı olabilir. Karabuğdaygiller familyası, gövde boğumlarını saran zarımsı kını (okrea) ve üç köşeli ya da mercimek biçimli meyveleriyle tanınır; familyada karabuğday, ışkın ve labada gibi insanlar için önemli bitkiler de bulunur.