Rumex nepalensis

Rumex nepalensis, madımakgiller (Polygonaceae) ailesinden, Nepal labadası olarak da anılan çok yıllık, iri bir türdür. Geniş, uzun saplı taban yaprakları ve dik, dallanan çiçekli gövdesiyle tanınır. En belirgin özelliği, meyveyi saran iç çiçek örtüsü parçalarının kenarlarında bulunan, ucu kancalı uzun dişlerdir; bu kancalar meyvelerin hayvan tüylerine takılarak yayılmasına yardım eder.

Rumex cinsinin üyeleri, halk arasında labada ve kuzukulağı adlarıyla bilinen, çoğunlukla çok yıllık otsu bitkilerdir. Gövdeleri genellikle dik ve oluklu, yaprakları sapın dibinde zarımsı bir kın (okrea) ile gövdeyi sarar; bu yapı madımakgiller (Polygonaceae) ailesinin en belirgin özelliklerinden biridir. Küçük, yeşilimsi ya da kırmızımsı çiçekler çoğu zaman dallanmış, salkım benzeri çiçek durumlarında halkalar hâlinde toplanır. Çiçek örtüsü altı parçalıdır; meyve olgunlaşırken iç üç parça büyüyerek üç köşeli fındıkçık meyveyi saran kanatçıklar oluşturur. Bu iç çiçek örtüsü parçalarının biçimi, kenar dişleri ve üzerlerindeki nasırcıklar türlerin ayırt edilmesinde en önemli karakterlerdir.

Labadalar ve kuzukulakları rüzgârla tozlaşır ve bol tohum üretir; tohumlar toprakta uzun süre canlı kalabilir. Birçok türün yaprakları oksalik asit içerdiği için ekşi tadıyla bilinir; bazı türler yöresel olarak sebze gibi pişirilerek ya da sarma yapımında kullanılır, ancak oksalat nedeniyle aşırı miktarda tüketilmemesi önerilir. Kalın kökleri geleneksel halk hekimliğinde kullanılmıştır. Cins aynı zamanda çeşitli böcekler, özellikle bazı bakır kelebeklerinin tırtılları için önemli bir besin kaynağıdır.

Türün geniş bir yayılışı vardır: Güney ve Doğu Asya'dan Orta Doğu'ya, Afrika dağlarına kadar uzanır. Nemli çayırlarda, dere kenarlarında, orman kenarlarında ve yerleşim çevrelerinde yetişir.

Madımakgiller ailesi dünya genelinde yaklaşık 1000 kadar tür içerir ve karabuğday, ışkın (ravent) ile madımak gibi insanlar için tanıdık bitkileri de kapsar. Aile üyelerinin çoğu otsu bitkilerdir ve özellikle kuzey yarımkürenin ılıman bölgelerinde yaygındır.