Rosalia alpina

Rosalia alpina, teke böcekleri ailesinin (Cerambycidae) Cerambycinae altailesine bağlı, Avrupa'nın en güzel ve en tanınmış böceklerinden biridir. Halk arasında teke böceği ailesinin genel adıyla anılır. Ergin böceklerin boyu yaklaşık 1,5–4 cm arasındadır. Gövdesi kadifemsi mavimsi gri tüylerle kaplıdır; kanat örtülerinde kenarları açık renkli, belirgin siyah lekeler ve ön göğüste siyah bir leke bulunur. Uzun antenlerinin her bölümünün ucunda siyah tüy demetleri yer alır; erkeklerin antenleri vücutlarından belirgin biçimde uzundur.

Bu tür özellikle dağlık bölgelerdeki yaşlı kayın ormanlarıyla ilişkilidir; ancak akçaağaç, dişbudak ve karaağaç gibi başka yapraklı ağaçlarda da gelişebilir. Larvalar güneş alan, ölü ya da ölmekte olan ağaçların ve kütüklerin odununda birkaç yıl boyunca beslenir. Ergin böcekler yaz aylarında, özellikle Temmuz ve Ağustos'ta görülür; güneşli günlerde kesilmiş tomrukların ve ölü ağaçların üzerinde dolaşır, çiftleşir ve yumurta bırakırlar. Ağaç kabuğu üzerindeki rengi, mavimsi likenlerle kaplı yüzeylerde onu şaşırtıcı biçimde gizler.

Orta ve Güney Avrupa'dan Kafkasya ve Anadolu'ya kadar yayılış gösterir; Türkiye'de özellikle Karadeniz bölgesindeki kayın ormanlarında bulunur. Yaşlı ağaçların ve ölü odunun ormanlardan uzaklaştırılması, ayrıca kesilmiş tomrukların yumurta bırakma yeri olarak kullanılıp sonra ormandan çıkarılmasıyla oluşan "ekolojik tuzak" nedeniyle birçok bölgede azalmıştır. IUCN Kırmızı Listesi'nde hassas (VU) kategorisinde yer alır ve Avrupa Birliği Habitatlar Direktifi ile Bern Sözleşmesi kapsamında koruma altındadır.

İnsan için hiçbir tehlike oluşturmayan bu böcek, ormanlardaki ölü odunun ayrışmasına katkıda bulunur ve sağlıklı, doğal yapısını korumuş eski ormanların gösterge türlerinden biri kabul edilir. Ormanlarda yaşlı ve ölü ağaçların bırakılması, türün korunması için en etkili önlemdir.