Rosa canina

Rosa canina, gülgiller (Rosaceae) familyasının Rosa cinsine ait, yaprak döken bir yabani gül türüdür. Türkçede kuşburnu, yöresel olarak da itburnu ya da yabani gül adlarıyla bilinir ve Türkiye'nin en tanınmış yabani bitkilerinden biridir.

Bitki genellikle 1–3 m boylanan, kemerli ve sarkık dallara sahip bir çalıdır. Dalları, kanca gibi kıvrık, tabanı geniş, sağlam dikenlerle donanmıştır. Yaprakları tüysü bileşiktir; genellikle beş ile yedi arasında, oval, kenarları dişli yaprakçıktan oluşur. Çiçekleri beş taç yapraklı, beyaz ile açık pembe arasında renkli ve hafif kokuludur. Meyvesi, içinde tüylü tohumlar bulunan, oval, parlak kırmızı renkli etli bir yalancı meyvedir.

Tür orman kenarlarında, çalılıklarda, çit ve tarla kenarlarında, yol boylarında ve dağ yamaçlarında yetişir. Farklı toprak türlerine uyum sağlayabilir ve kurak koşullara oldukça dayanıklıdır. Çiçeklenme ilkbahar sonu ve yaz başında gerçekleşir; meyveler sonbaharda olgunlaşır ve kış boyunca dalda kalarak kuşlar ile memeliler için önemli bir besin kaynağı oluşturur.

Rosa canina, Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika'da geniş bir yayılışa sahiptir ve Türkiye'nin hemen her bölgesinde bulunur. Meyveleri C vitamini bakımından çok zengindir; marmelat, pekmez, çay ve şurup yapımında yaygın olarak kullanılır. Meyve içindeki tüyler ağız ve sindirim yollarında tahrişe yol açabildiğinden işlenirken ayrılır. Ayrıca kültür güllerinin aşılanmasında anaç olarak da kullanılır.