Rhyacophila gorgitensis (F Sipahiler, 1997)

Rhyacophila gorgitensis, tülümsü böcekler takımının (Trichoptera) Rhyacophilidae ailesine bağlı Rhyacophila cinsinde yer alan bir türdür. Tür, Türkiye'den bilime tanıtılmış olup ülkenin akarsu faunasının dar yayılışlı üyelerinden biri olarak bilinir. Rhyacophila, dünyada birkaç yüz türü kapsayan ve Kuzey Yarımküre ile Doğu Asya'nın dağlık bölgelerinde yaygın olan geniş bir cinstir.

Bu cinsin üyelerinin ergin bireyleri kahverengi, sarımsı ya da grimsi tonlarda, çoğu zaman benekli kanatlara sahip, orta boylu tülümsü böceklerdir. Kanatları dinlenme sırasında vücudun üzerinde çatı biçiminde katlanır, uzun ve ince antenleri öne doğru uzanır. Erginler alacakaranlıkta ve gece daha etkindir; gündüzleri dere kenarındaki bitki örtüsünde, taşların altında ya da ağaç gövdelerinde dinlenirler. Ağız parçaları körelmiş olduğundan ergin evrede yalnızca su ve sıvı besinler alırlar, yaşamları kısa sürer ve asıl görevleri çiftleşip yumurta bırakmaktır.

Rhyacophila larvaları tülümsü böcekler arasında ev yapmadan serbest yaşayan larvalarıyla tanınır. Taş ve çakıllar arasında dolaşan bu larvalar çoğunlukla yırtıcıdır; başka böcek larvalarını, özellikle sinek ve mayıs sineği larvalarını avlarlar. Gövdeleri genellikle yeşilimsi ya da kahverengimsi, karın halkaları belirgin ve yanlarda solungaç demetleri taşıyabilir. Son karın halkasındaki güçlü kancalar akıntıya karşı tutunmalarını sağlar. Gelişimini tamamlayan larva taşların altında küçük çakıllardan bir kubbe örer ve bunun içinde ipek bir koza içinde pupa olur.

Cinsin üyeleri soğuk, oksijence zengin, hızlı akan dere ve ırmaklara bağımlıdır ve kirliliğe karşı duyarlıdır. Bu nedenle tatlı su biyolojisinde su kalitesini değerlendirmek için kullanılan önemli gösterge canlılar arasında sayılırlar. Larvalar akarsu besin ağında yırtıcı olarak yer alırken, kendileri de alabalık gibi balıklar ve su kuşları için besin kaynağıdır. Ormansızlaşma, baraj yapımı, su çekimi ve kirlilik, özellikle dar yayılışlı dağ türlerini tehdit eden başlıca etkenlerdir.