Rhododendron ponticum subsp. ponticum

Rhododendron ponticum subsp. ponticum, funda gillerden (Ericaceae) mor çiçekli orman gülünün tip alt türüdür. Her dem yeşil, sık dallı bir çalı ya da küçük ağaç olan bu bitki, Karadeniz kıyı ormanlarının en tanıdık ve en gösterişli bitkilerinden biridir. Türkiye'de mor çiçekli orman gülü, kumar, ayı gülü gibi yerel adlarla da bilinir.

Genellikle 2 ile 5 metre arasında boylanabilir, uygun koşullarda daha da büyür. Yaprakları deri gibi sert, uzunca eliptik, üst yüzü koyu yeşil ve parlak, alt yüzü daha açık renklidir. Çiçekleri dal uçlarında kümeler hâlinde açar; huni biçimli taç pembe-mor ile leylak renkleri arasında değişir ve üst taç yaprağında koyu benekler bulunur. Çiçeklenme ilkbaharın sonu ile yaz başına denk gelir. Meyvesi çok sayıda küçük tohum içeren kuru bir kapsüldür.

Asitli, nemli topraklarda, özellikle kayın, kestane ve göknar ormanlarının alt tabakasında yoğun topluluklar oluşturur. Bol yağış alan, nemli iklimi tercih eder. Kökleri ve yoğun dokusuyla eğimli arazilerde toprağı tutar, ancak yer yer orman yenilenmesini engelleyecek kadar yoğun çalılıklar da oluşturabilir.

Doğal yayılışı Kafkasya ve Kuzey Anadolu'yu kapsar; alt tür olarak Türkiye'nin Karadeniz Bölgesi ile Kafkasya'da bulunur. Bitkinin tüm kısımları, özellikle yaprakları ve nektarı grayanotoksin içerir. Bu bitkilerin nektarından üretilen ve deli bal olarak bilinen bal fazla tüketildiğinde baş dönmesi, tansiyon düşüklüğü ve kalp ritmi bozukluklarına yol açabilir. Batı Avrupa'nın bazı bölgelerinde süs bitkisi olarak getirildikten sonra istilacı hâle gelmiştir.

Funda gillerin üyeleri genellikle asitli toprakları sever ve kökleri, besince fakir topraklarda yaşamalarını kolaylaştıran özel mikorizal mantarlarla ortak yaşam kurar. Bu familya; orman gülleri, fundalar, yaban mersinleri ve kocayemiş gibi hem doğal bitki örtüsünde hem de bahçecilikte önemli yer tutan bitkileri kapsar.