Calluna vulgaris

Calluna vulgaris, funda gillerden (Ericaceae) her dem yeşil, alçak boylu bir çalıdır ve Calluna cinsinin tek türüdür. Türkçede süpürge otu ya da süpürge fundası adlarıyla bilinir. Avrupa'nın geniş fundalık alanlarının (fundalıkların) ana bitkisidir.

Genellikle 20 ile 60 santimetre boyunda, bazen daha uzun, sık dallanan bir çalıdır. Yaprakları çok küçük, pul biçiminde olup dallar üzerinde dört sıra hâlinde birbirini örter. Çiçekleri küçük, çan biçimli ve genellikle pembe ile leylak renkleri arasında, nadiren beyazdır; dalların uç kısmında başak benzeri salkımlar oluşturur. Çiçeklerde çanak yaprakların taç yapraklardan daha uzun ve renkli olması, onu benzer Erica türlerinden ayıran önemli bir özelliktir. Çiçeklenme yaz sonu ile sonbahar arasında gerçekleşir.

Asitli, besince fakir, kumlu ya da turbalı topraklarda yetişir; fundalıklar, turbalıklar, açık çam ormanları ve dağ yamaçları başlıca yaşam alanlarıdır. Kökleri mikorizal mantarlarla birlikte yaşar ve bu sayede fakir topraklardan besin alabilir. Çiçekleri arılar için önemli bir nektar kaynağıdır ve bundan elde edilen koyu renkli, kendine özgü aromalı bal çok değerlidir. Genç sürgünleri koyun ve yaban hayvanları için besin oluşturur.

Doğal yayılışı Avrupa, Kuzey Afrika'nın bazı kesimleri ve Batı Asya'yı kapsar; Türkiye'de özellikle kuzeybatı ve Karadeniz kesimlerinde bulunur. Geleneksel olarak süpürge yapımında, çatı örtüsünde ve halk hekimliğinde kullanılmıştır. Süs bitkisi olarak çok sayıda çeşidi yetiştirilir; Avrupa dışında getirildiği bazı bölgelerde istilacı hâle gelmiştir.

Funda gillerin üyeleri genellikle asitli toprakları sever ve kökleri, besince fakir topraklarda yaşamalarını kolaylaştıran özel mikorizal mantarlarla ortak yaşam kurar. Bu familya; orman gülleri, fundalar, yaban mersinleri ve kocayemiş gibi hem doğal bitki örtüsünde hem de bahçecilikte önemli yer tutan bitkileri kapsar.