Pyracantha coccinae

Pyracantha coccinea, gülgiller (Rosaceae) familyasına ait, Türkiye'de ateş dikeni olarak bilinen her dem yeşil, dikenli bir çalıdır. Genellikle birkaç metre boyunda, sık dallı bir görünüm kazanır. Dalları üzerindeki sivri dikenler bitkiye adını veren özelliklerden biridir. Yaprakları küçük, parlak koyu yeşil, eliptik ya da mızrak biçimli ve kenarları ince dişlidir.

İlkbaharın sonu ile yaz başında, dalların üzerinde beyaz renkli, küçük çiçeklerden oluşan yoğun salkımlar açar. Bu çiçekler bol nektarlı olduklarından arılar ve diğer tozlayıcı böcekler tarafından sıkça ziyaret edilir. Sonbaharda olgunlaşan meyveler küçük, yuvarlak ve parlak kırmızı ya da turuncu renktedir; kış boyunca dalda kalarak bitkiye çarpıcı bir görünüm kazandırır.

Meyveler, özellikle kış aylarında besin kıtlığı yaşayan kuşlar için önemli bir kaynaktır ve tohumlar kuşlar aracılığıyla yayılır. Sık ve dikenli yapısı küçük kuşlara yuva yeri ve korunak sağlar. Meyvelerin çiğ hâlde insanlar için hafif zehirli olabileceği, çekirdeklerinin ise siyanojenik bileşikler içerdiği bilinir; bu nedenle çok miktarda tüketilmesi önerilmez.

Türün doğal yayılış alanı Güney Avrupa'dan Batı Asya'ya kadar uzanır. Türkiye'de çalılıklarda, orman kenarlarında ve kayalık yamaçlarda doğal olarak bulunur. Süs bitkisi olarak dünyanın birçok ılıman bölgesinde yetiştirilir; çit bitkisi olarak ve duvar kenarlarında yaygın biçimde kullanılır. Kuraklığa ve budamaya dayanıklı olması, bahçecilikte tercih edilmesinin başlıca nedenlerindendir. Bazı bölgelerde bahçelerden kaçarak doğallaşmıştır.

Gülgiller familyası elma, armut, ayva, kiraz ve erik gibi ekonomik önemi yüksek pek çok meyve ağacını içeren büyük bir bitki familyasıdır. Familyanın odunsu üyeleri yaban hayatı için hem besin hem de barınak sağlayarak ekosistemlerde önemli bir rol oynar.