Pulicaria odora

Pulicaria odora, papatyagiller (Asteraceae) familyasının Pulicaria cinsine ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Pulicaria cinsinin adı Latince “pire” anlamına gelen pulex sözcüğünden türetilmiştir; bu cinsin bazı türlerinin eskiden pire kovucu olarak kullanılmasına dayanır. Cins, Avrupa, Asya ve Afrika'da yayılış gösteren, sarı başçıklı yaklaşık 80 kadar türü kapsar.

Papatyagiller (Asteraceae) familyası, dünyada yaklaşık 30.000 türle çiçekli bitkilerin en kalabalık familyalarından biridir. Familyanın ayırt edici özelliği, çok sayıda küçük çiçeğin bir araya gelerek tek bir çiçek gibi görünen başçık (kapitulum) oluşturmasıdır; başçığın dışı yeşil brakte pullarından oluşan bir zarfla çevrilidir. Tohumları çoğunlukla tepesinde ince tüylerden oluşan bir paposa sahip aken meyvelerdir ve rüzgârla kolayca taşınır. Başçıklar arılar, sinekler ve kelebekler gibi pek çok tozlayıcı böcek için önemli bir nektar ve polen kaynağıdır.

Pulicaria odora genellikle 20–60 cm boylanan, dik ve tüylü gövdelere sahiptir. Taban yaprakları daha büyük, eliptik ya da ters yumurtamsı olup çoğunlukla bir rozet oluşturur; gövde yaprakları daha küçüktür ve gövdeyi kısmen sarar. Gövde ucunda genellikle tek ya da birkaç tane, nispeten büyük, parlak sarı başçık bulunur. Başçıklar kenarda dar sarı dil çiçeklerinden, ortada ise tüp çiçeklerden oluşur. Türün adı, kökünün ve bitkinin hoş, aromatik kokusuna gönderme yapar.

Akdeniz ikliminin tipik bir bitkisidir; makilikler, garigler, çam ormanı açıklıkları, kuru çayırlar ve taşlık yamaçlarda yetişir. Çiçeklenme genellikle ilkbahar sonundan yaz ortasına kadar sürer. Çiçekleri arılar, sinekler ve kelebekler tarafından ziyaret edilir; tohumlar paposlu akenlerle rüzgârla dağılır.

Yayılış alanı Güney Avrupa'dan Kuzey Afrika'ya ve Doğu Akdeniz'e kadar uzanan Akdeniz havzasıdır. Geniş bir alanda yaygın olduğundan tehdit altında sayılmaz. Akdeniz bitki örtüsünün renkli yaz çiçeklerinden biri olarak, kuraklığa dayanıklı bitki toplulukları içinde tozlayıcı böcekler için önemli bir besin kaynağıdır.