Pterocarya fraxinifolia

Pterocarya fraxinifolia, cevizgiller (Juglandaceae) familyasından, Kafkas kanatlı cevizi ya da kanatlı ceviz olarak bilinen yaprak döken bir ağaçtır. Pterocarya cinsi çoğu Doğu Asya’da yaşayan az sayıda türden oluşur; bu tür ise cinsin Batı Asya’daki tek temsilcisidir ve geçmiş jeolojik dönemlerin geniş ormanlarından kalma bir kalıntı bitki olarak kabul edilir.

Hızlı büyüyen, 25–30 metreye kadar boylanabilen, geniş tepeli bir ağaçtır ve kök sürgünleriyle çoğu zaman çok gövdeli kümeler oluşturur. Yaprakları büyük ve tüysü bileşiktir; çok sayıda dar, kenarları dişli yaprakçıktan oluşur ve dişbudak yapraklarını andırır. Tür adındaki fraxinifolia ifadesi de bu benzerlikten gelir. Erkek ve dişi çiçekler ayrı kediciklerdedir. Dişi kedicikler meyve döneminde 30–50 santimetreye ulaşabilen uzun, sarkık zincirlere dönüşür; her meyve iki yanında yarım ay biçimli kanatlar taşıyan küçük bir kuru meyvedir.

Kanatlı ceviz nemli toprakları sever; nehir ve dere kenarlarında, taşkın ovalarında, bataklık ormanlarında ve vadi tabanlarında yetişir. Su kenarı ormanlarının yapısında önemli bir yer tutar; kökleriyle toprağı tutarak kıyıları erozyona karşı korur. Meyveler rüzgârla ve suyla taşınarak yayılır.

Türün doğal yayılış alanı Kafkasya, Kuzey İran’daki Hazar ormanları ve Kuzeydoğu Anadolu’yu kapsar. Türkiye’de yayılışı sınırlıdır ve su kenarı habitatlarının tahribatı nedeniyle koruma açısından dikkat gerektirir. Hafif ve yumuşak odunu yerel olarak bazı işlerde değerlendirilmiştir. Etkileyici uzun meyve zincirleri ve geniş tepesi nedeniyle Avrupa’da park ve bahçelerde süs ağacı olarak yetiştirilir.