Procerus scabrosus

Procerus scabrosus (günümüzde çoğunlukla Carabus scabrosus olarak da anılır), yer böcekleri (Carabidae) familyasına ait iri bir türdür. Balkanlar'dan Anadolu'ya ve Kafkasya'ya kadar yayılış gösterir ve pek çok coğrafi alt türe ayrılır. Tür adı, Latincede pürüzlü anlamına gelir ve kanat örtülerinin kabarcıklı yüzeyine gönderme yapar.

Procerus, bugün çoğunlukla Carabus cinsinin bir alt cinsi olarak ele alınan ve Carabidae (yer böcekleri) familyasının en iri temsilcilerini içeren bir gruptur. Bu gruptaki böceklerin boyu birkaç santimetreyi aşar ve Avrupa'nın en büyük yer böcekleri arasında yer alırlar. Vücutları iri ve tıknaz, renkleri genellikle mat siyahtır; bazı türlerde ve alt türlerde mavi veya mor parıltı görülür. Kanat örtüleri iri, düzensiz kabarcıklarla kaplı pürüzlü bir yüzeye sahiptir. Arka kanatları körelmiş olduğundan uçamazlar.

Procerus böcekleri çoğunlukla geceleri etkin olan yırtıcılardır. Başlıca besinleri kara salyangozlarıdır; güçlü çeneleriyle kabukları kırar veya başlarını kabuğun içine sokarak salyangozu yerler. Bunun yanında solucanları, böcek larvalarını ve diğer küçük omurgasızları da avlarlar. Larvaları da yırtıcıdır ve toprak yüzeyinde ya da yaprak döküntüsü içinde avlanır. Gündüzleri taşların, kütüklerin ve yaprak döküntüsünün altında saklanırlar. Tehlike anında karın uçlarından keskin kokulu bir savunma salgısı püskürtebilirler; bu salgı insanlar için tehlikeli değildir ancak gözle temas ettiğinde tahriş edebilir.

Grubun türleri ağırlıklı olarak Balkanlar, Anadolu, Kafkasya ve çevresinde ormanlık, çalılık ve dağlık alanlarda yaşar. Anadolu, bu grubun çeşitliliği bakımından önemli bir bölgedir ve birçok alt tür dar yayılışlı yerel popülasyonlar hâlinde tanımlanmıştır. Uçamamaları nedeniyle popülasyonlar birbirinden kolayca yalıtılır; bu durum bölgesel alt türlerin oluşmasını kolaylaştırmıştır. Salyangoz zararlılarını denetledikleri için doğal dengeye katkıları önemlidir; ormanların tahrip edilmesi ve böcek ilaçları bu iri yer böceklerini olumsuz etkiler.