Portulaca oleracea

Portulaca oleracea, semizotugiller (Portulacaceae) familyasına ait, Türkçede semizotu olarak bilinen tek yıllık, etli yapraklı otsu bir bitkidir. Dünyanın en yaygın bitkilerinden biridir; hem tarla ve bahçelerde kendiliğinden çıkan bir yabani ot hem de eski çağlardan beri tüketilen bir sebze olarak tanınır.

Gövdeleri yere yatık ya da yükselici, çok dallı, etli ve çoğunlukla kırmızımsı renklidir; genellikle 10–40 cm uzunluğa ulaşır. Yaprakları sukulent, kaşık ya da ters yumurta biçimli, düz kenarlı ve parlak yeşildir; gövde üzerinde almaşık ya da dal uçlarında kümelenmiş olarak dizilir. Çiçekler küçük, sarı renkli, beş taç yapraklıdır ve dal uçlarında, yaprak kümeleri arasında oturur; çoğunlukla yalnızca güneşli sabah saatlerinde açar. Meyve, kapak gibi açılan küçük bir kapsüldür ve içinde çok sayıda küçük, siyah, parlak tohum bulunur.

Kökeni kesin olarak bilinmemekle birlikte bugün tropik ve ılıman bölgelerin hemen hepsinde yayılış gösterir. Sıcak, güneşli, açık ve işlenmiş alanları, bahçeleri, tarlaları, kaldırım aralarını ve yol kenarlarını sever. Yaz boyunca çiçeklenir. Kuraklığa dayanıklılığını, birçok çöl bitkisinde görülen ve suyu korumaya yarayan özel bir fotosentez biçimi sayesinde artırabilir. Tek bir bitki çok sayıda tohum üretir ve tohumlar toprakta uzun yıllar canlı kalabilir.

Semizotu, Türkiye mutfağında salata, yoğurtlu meze ve yemeklerde yaygın olarak kullanılır. Omega-3 yağ asitleri bakımından zengin olduğu bilinir. Ancak yüksek miktarda oksalik asit içerdiğinden böbrek taşı eğilimi olanların aşırı tüketimden kaçınması önerilir. Kültür formları da yetiştirilmektedir. Bahçelerde ve tarlalarda kolayca yayılabildiği için bazı tarım alanlarında yabani ot olarak da kabul edilir.