Plumbago europaea

Plumbago europaea, Plumbaginaceae familyasına ait çok yıllık, otsu ya da tabanı odunlaşan bir bitkidir. Türkçede Plumbago cinsinin üyeleri kurşunotu adıyla bilinir. Cinsin süs bitkisi olarak yetiştirilen mavi çiçekli tropikal akrabalarının aksine bu tür, Akdeniz ve çevresinin yabani florasının bir parçasıdır.

Bitki genellikle yarım metre ile bir metre arasında boylanan, çok dallı, dik gövdeler oluşturur. Alt yaprakları daha geniş ve saplı, üst yaprakları ise daha dar ve gövdeyi saran yapıdadır; yaprak kenarları ve yüzeyleri bez tüyleri nedeniyle hafifçe pürüzlü olabilir. Çiçekleri küçük, beş taç yapraklı ve pembe ile morumsu-mavi arasında değişen renklerdedir; dal uçlarında sık başaklar halinde toplanır. Kaliks yapışkan bez tüyleriyle kaplıdır ve meyve olgunlaştığında bu yapışkan kaliks hayvanların tüylerine ya da giysilere yapışarak tohumun yayılmasına yardımcı olur.

Tür kurak ve sıcak alanları, yol ve tarla kenarlarını, terk edilmiş arazileri, taşlık yamaçları ve yerleşim çevresindeki boş alanları tercih eder. Yaz sonu ve sonbaharda, diğer pek çok bitkinin kuruduğu dönemde çiçek açması dikkat çekicidir ve bu dönemde böcekler için önemli bir besin kaynağıdır.

Plumbago europaea Güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya’da yayılış gösterir. Bitki, cilt üzerinde tahriş edici etkiye sahip plumbagin adlı bir madde içerir; geçmişte halk hekimliğinde kullanılmış olsa da taze bitkiyle uzun süreli temas deride kızarıklık ve yanmaya yol açabileceği için dikkatli olunmalıdır.

Plumbaginaceae familyası, deniz lavantası (Limonium) ve Acantholimon gibi kurak ve tuzlu ortamlara uyum sağlamış pek çok cinsi kapsar ve Türkiye bu familyanın çeşitlilik bakımından zengin olduğu ülkeler arasındadır.