Pisolithus arrhizus

Pisolithus arrhizus, Boletales takımının Sclerodermataceae familyasına ait, yer altı ya da yarı gömülü yumru biçimli meyve gövdeleri oluşturan bir mantardır. Dış görünüşüyle puf mantarlarını andırsa da akrabalık bakımından boletlere, yani gözenekli şapkalı mantarlara daha yakındır. Bazı kaynaklarda Pisolithus tinctorius adıyla da anılır; ancak cinsin içinde birbirine çok benzeyen birkaç türün bulunduğu bilinmektedir.

Meyve gövdesi düzensiz yumru ya da ters armut biçimlidir, genellikle birkaç santimetreden bir yumruk büyüklüğüne kadar ulaşabilir ve tabanında kalın, köke benzer bir sap bulunur. Dış zarı ince, sarımsı kahverengi ya da koyu kahverengidir. Kesildiğinde içinin, siyahımsı bir doku içine gömülmüş çok sayıda küçük, bezelye benzeri sporu kesecikten oluştuğu görülür; bu yapı türün en ayırt edici özelliğidir. Olgunlaştıkça bu kesecikler üstten başlayarak tozlu, kahverengi bir spor kütlesine dönüşür.

Tür, çam ve okaliptüs başta olmak üzere birçok ağaçla ektomikorizal ortaklık kurar. Özellikle kumlu, besince fakir, bozulmuş ya da maden artığı topraklarda iyi gelişir. Ağaçların köklerinin su ve mineral alımını artırdığı için ormancılıkta, ağaçlandırma ve bozulmuş alanların iyileştirilmesi çalışmalarında aşılama amacıyla kullanılmıştır. Meyve gövdelerinden elde edilen koyu renkli maddeler geçmişte kumaş boyamada da kullanılmıştır.

Cins dünyanın hemen her yerinde, ılıman ve sıcak bölgelerde yaygındır. Meyve gövdeleri yenen mantarlar arasında sayılmaz; olgun örneklerin içi tozlu ve odunsu bir yapıdadır. Yol kenarları, kumlu açıklıklar ve çam ağaçlandırmaları türün en sık görüldüğü yerlerdir.