Pholomis pungens

Bu kayıt, ballıbabagiller (Lamiaceae) ailesinden Phlomis pungens türünü ifade etmektedir. Türkçede çalba adı bu cinsin üyeleri için kullanılır.

Phlomis pungens 30-80 cm boyunda, dik gövdeli, çok yıllık otsu bir bitkidir. Gövde ve yaprakları yıldızsı tüylerle kaplıdır. Yaprakları dar, mızraksı ya da uzunca, kenarları dişli veya düzdür. Çiçekleri pembe-mor renkli olup yaprak koltuklarında aralıklı halkalar oluşturur; çiçekleri saran brakteler sert ve dikenli uçludur, tür adı da bu batıcı yapıya göndermedir. Çiçeklenme yaz başından ortasına kadar sürer.

Phlomis cinsi, ballıbabagiller ailesinin Akdeniz'den Orta Asya'ya kadar yayılan, yaklaşık 100 kadar tür içeren bir cinsidir; Türkiye bu cinsin önemli çeşitlilik merkezlerinden biridir ve birçok endemik tür barındırır. Cinsin üyeleri genellikle yoğun yıldızsı tüylerle kaplı otsu bitkiler ya da çalılardır. Çiçekleri yaprak koltuklarında sık halkalar halinde dizilir; üst dudak miğfer biçiminde kubbeleşmiştir.

Bu tür kurak bozkırlarda, taşlık yamaçlarda, nadas alanlarında ve yol kenarlarında yetişir. Yayılışı Güneydoğu Avrupa'dan Anadolu, Kafkasya, İran ve Orta Asya'ya kadar uzanır; Türkiye'de özellikle İç ve Doğu Anadolu bozkırlarında yaygındır. Çiçekleri arılar ve diğer tozlayıcılar tarafından sıkça ziyaret edilir.

Ballıbabagiller dünyada yaklaşık 230 cins ve 7000 kadar türle temsil edilen büyük bir ailedir ve Akdeniz havzası ile Anadolu bu ailenin en zengin bölgeleri arasında yer alır. Ailenin üyeleri ürettikleri uçucu yağlar sayesinde otçul hayvanlara karşı korunur; bu yağlar aynı zamanda baharat, çay, parfüm ve ilaç yapımında değerlendirilir. Çiçekleri çoğunlukla arılar tarafından tozlanır ve aile bal üretimi açısından da büyük önem taşır.