Pholidoptera aptera (Fabricius, 1793)

Pholidoptera aptera, düz kanatlılar takımının (Orthoptera) çalı çekirgeleri familyasına (Tettigoniidae) ve Tettigoniinae alt familyasına bağlı Pholidoptera cinsinin bir türüdür. Avrupa'nın dağlık ve tepelik bölgelerinde, Alplerden Balkanlara kadar yaygın olarak bilinen bir türdür; adındaki aptera sözcüğü “kanatsız” anlamına gelir ve kanatlarının çok küçülmüş olmasına işaret eder. Görece iri yapılı, koyu renkli bir çalı çekirgesidir.

Bu cinsin üyeleri genellikle orta boylu, kahverengi ya da koyu kahverengi tonlarında, kısa kanatlı çalı çekirgeleridir. Erkeklerde ön kanatlar kısa birer pul hâlinde sırt kalkanının altından görünür ve ses üretiminde kullanılır; dişilerde kanatlar çok daha küçüktür ya da neredeyse hiç görünmez. Sırt kalkanının yan loblarında çoğu zaman açık renkli bir kenar şeridi bulunur. Dişilerin yumurta koyma borusu hafifçe yukarı kıvrık ve oldukça uzundur. Türler arasındaki ayrım genellikle erkeklerin sersi ve ses organı yapısıyla yapılır.

Çalı çekirgeleri gibi bu türün bireyleri de esas olarak yaz ortasından sonbahara kadar ergin hâlde görülür. Erkekler, bir ön kanadın alt yüzündeki tırtıklı ses damarını diğer kanadın kenarına sürterek türe özgü bir ötüş üretir; dişiler bu sesi ön bacaklarının kaval kemiğindeki kulak zarı benzeri organlarla algılar. Beslenme genellikle karışıktır: bitki dokularının yanı sıra küçük böcekler ve leşler de tüketilir. Dişi, yumurtalarını kılıç biçimli yumurta koyma borusuyla toprağa ya da bitki dokularına bırakır; yumurtalar kışı geçirir ve ilkbaharda çıkan nimfler birkaç gömlek değiştirerek erginleşir. Bu cinsin üyeleri çoğunlukla orman kenarları, çalılıklar, böğürtlenlikler ve uzun otlu alanlar gibi sık bitki örtüsü olan yerlerde yaşar ve tehlike anında hızla bitkilerin arasına gizlenir.

Tettigoniidae familyası, uzun ipliksi antenleri, yandan basık gövdeleri ve güçlü sıçrama bacaklarıyla tanınan, dünyada binlerce türü bulunan büyük bir düz kanatlılar grubudur. Bu böcekler hem bitkiler üzerinde otçul olarak hem de kuşlar, sürüngenler ve küçük memeliler için önemli bir besin kaynağı olarak ekosistemde yer alır. İnsanlar için zararsızdır; ısırmaya çalışabilseler de tehlike oluşturmazlar. Pholidoptera cinsi Avrupa'dan Anadolu, Kafkasya ve Orta Doğu'ya kadar uzanan bir alanda çok sayıda türle temsil edilir.