Panaeolus subbalteatus

Panaeolus subbalteatus, Agaricales takımına ait Panaeolus cinsinden bir şapkalı mantardır. Günümüzde çoğu mikolog bu adı Panaeolus cinctulus türünün eş anlamlısı olarak kabul eder; bu nedenle iki ad aynı mantar için kullanılır. Cins, siyah spor izi, benekli görünen lamelleri ve gübre ile çayır ortamlarındaki yaşamıyla tanınır.

Şapkası genellikle birkaç santimetre çapındadır; gençken dışbükey, sonra yayvan ve ortası hafif kabarık bir hâl alır. Rengi nemliyken kırmızımsı kahverengi ya da tarçın renginde, kurudukça açık kahverengi ve bej tonlarına döner. En tanınır özelliği, kurumaya başlayan şapkanın kenarında beliren koyu renkli kuşaktır; tür adı da bu “kuşak” görünümüne gönderme yapar. Lameller kahverengiden siyaha dönen benekli bir görünüm kazanır. Sap ince, kahverengimsi, içi boştur. Spor izi siyahtır.

Saprotrofik bir türdür ve gübre ile zenginleştirilmiş toprakları, kompost ve saman yığınlarını, ahır ve çiftlik çevrelerini, bahçeleri ve gübrelenmiş çimenlikleri tercih eder. Sıklıkla kümeler hâlinde yetişir. Kültür mantarı yetiştiriciliğinde kompost üzerinde istenmeyen yabani bir mantar olarak ortaya çıkabilir. İlkbahardan sonbahara kadar ılık ve nemli dönemlerde görülür.

Avrupa, Asya, Amerika kıtaları ve Avustralya dahil dünyanın birçok bölgesinde kaydedilmiştir. Psilosibin ve psilosin gibi psikoaktif maddeler içerir ve birçok ülkede bu maddeleri içeren mantarlar yasal düzenlemelere tabidir. Tüketilmesi algı bozuklukları, kaygı ve öngörülemeyen ruhsal tepkilere yol açabilir. Benzer görünümlü küçük kahverengi mantarlar arasında ölümcül zehirli türler de bulunduğundan kesinlikle toplanıp yenmemelidir. Meyve gövdeleri kısa ömürlüdür ve birkaç gün içinde solup kaybolur; kuraklık dönemlerinde ise hiç görülmeyebilir.