Orlaya grandiflora

Orlaya grandiflora, maydanozgiller (Apiaceae) familyasına ait tek yıllık otsu bir bitkidir. Şemsiye kenarındaki çiçeklerin çok büyük dış taç yaprakları nedeniyle familyanın en gösterişli tek yıllık türlerinden biri sayılır ve süs bitkisi olarak da yetiştirilir.

Bitki genellikle 10-50 cm boylanır; gövdesi dik ve dallıdır, yaprakları ince ve iki-üç kez tüysü parçalıdır. Yaz başında bembeyaz çiçekli şemsiyeler oluşturur. Şemsiyenin ortasındaki çiçekler küçükken, kenardaki çiçeklerin dışa bakan taç yaprakları iç taç yapraklarından birkaç kat daha büyüktür; bu yapı tüm çiçek durumunu dantel gibi bir görünüme kavuşturur. Meyveleri yumurtamsıdır ve kaburgaları boyunca kancalı dikenler taşır.

Kireçli topraklı tarlalar, kurak çayırlar, çalılıklar, yol kenarları ve kayalık yamaçlar gibi güneşli açık yerlerde yetişir. Orta ve Güney Avrupa, Akdeniz havzası ve Batı Asya'da yayılış gösterir. Tarla bitkisi olarak birçok Avrupa ülkesinde tarımın yoğunlaşmasıyla azalmıştır.

Maydanozgiller (Apiaceae), dünya genelinde yaklaşık 3.700 türü kapsayan büyük bir çiçekli bitki familyasıdır. Familyanın en belirgin özelliği, çiçeklerin şemsiye biçiminde dizildiği bileşik şemsiye (umbella) çiçek durumudur. Gövdeler çoğunlukla içi boş ve boğumludur, yapraklar genellikle derin parçalıdır ve yaprak sapı tabanında gövdeyi saran bir kın bulunur. Meyve, olgunlaşınca iki parçaya ayrılan kuru bir yarık meyvedir. Bitkilerin pek çoğu kendine özgü kokular veren uçucu yağlar içerir.

Familyanın açık, sığ çiçekleri nektarı kolay erişilebilir kıldığından sinekler, arılar, böcekler ve kelebekler gibi çok çeşitli tozlaşıcıyı çeker. Bu yönüyle maydanozgiller, çayır ve kenar ekosistemlerinde böcek çeşitliliğini destekleyen önemli bitkilerdir. Familya havuç, maydanoz, dereotu, kimyon ve anason gibi tanıdık kültür bitkilerini içerdiği gibi, baldıran gibi çok zehirli türleri de barındırır. Bu nedenle yabani maydanozgiller kesin teşhis yapılmadan toplanıp yenmemelidir.