Onosma echioides

Onosma echioides, hodangiller (Boraginaceae) familyasının Onosma cinsine ait çok yıllık, tabanı odunsulaşan otsu bir bitkidir. Güneydoğu Avrupa ve İtalya başta olmak üzere Akdeniz havzasının orta ve doğu kesimlerinde yayılış gösterir. Onosma cinsi, özellikle Anadolu ve İran gibi bölgelerde çok sayıda türle temsil edilen geniş bir cinstir.

Bitki, tabandan çok sayıda gövde çıkararak küçük öbekler oluşturur; boyu genellikle 15–40 cm arasındadır. Yaprakları dar, şerit biçimli ve yoğun biçimde sert, yıldızsı tabanlı tüylerle kaplıdır; bu tüyler bitkiye grimsi bir görünüm verir ve dokunulduğunda batıcıdır. Çiçekleri sarı renkli, uzun ve borumsu ya da çan biçimlidir; sarkık durarak kıvrık salkımlarda dizilir. Çiçeklenme ilkbahar sonu ile yaz başındadır.

Tür; kireçli kayalıklar, taşlık yamaçlar, kuru çayırlar ve bozkır benzeri açık alanlar gibi güneşli, kurak ortamları tercih eder. Derin kökleri sayesinde kuraklığa dayanıklıdır. Borumsu çiçeklerinin derinlerindeki nektara uzun dilli arılar ulaşabilir; bu nedenle başlıca tozlaştırıcıları yaban arılarıdır.

Onosma türlerinin köklerinde kırmızı boya maddeleri bulunur ve bazı türlerin kökleri geçmişte boyar madde olarak kullanılmıştır. Hodangillerin birçok üyesi gibi bu cinsin bitkileri de pirolizidin alkaloitleri içerebilir; bu nedenle iç kullanımları sakıncalıdır. Sert tüyleri çıplak ciltte tahrişe yol açabilir.

Hodangiller familyasının üyeleri yalnızca yabani bitki olarak değil, insan kültürü açısından da önem taşır. Hodan, kafesotu, sığırdili ve engerekotu gibi akrabaları yüzyıllardır halk hekimliğinde, boya yapımında ve arıcılıkta kullanılmıştır. Bununla birlikte familyanın pek çok üyesinde bulunan pirolizidin alkaloitleri, bu bitkilerin dikkatli değerlendirilmesini gerektirir. Ekolojik açıdan ise uzun süre açan çiçekleriyle yabani arılar, bal arıları ve kelebekler için önemli bir besin kaynağı oluştururlar.