Onopordum anatolicum

Onopordum anatolicum, papatyagiller familyasına (Asteraceae) ait Onopordum cinsinden, iri yapılı ve dikenli bir bitki türüdür. Bu cins halk arasında eşek dikeni ya da kangal olarak bilinen devedikeni benzeri bitkileri kapsar. Cinsin yaklaşık 60 türü vardır ve bunların çoğu Akdeniz havzası ile Batı Asya'da yayılış gösterir; Anadolu bu cins açısından zengin bir bölgedir.

Onopordum türleri çoğunlukla iki yıllık, bazen çok güçlü gelişen bitkilerdir. Gövdeleri boyunca uzanan dikenli kanatlar, cinsin en belirgin tanıma özelliğidir. Yapraklar genellikle büyük, kenarları dikenli ve çoğu zaman yoğun beyazımsı, keçemsi tüylerle kaplıdır. İri çiçek başları, dikenli uçlarla sonlanan kavlak yaprakları ile çevrilidir ve içlerinde çoğunlukla mor, pembe ya da bazen beyaz tüpsü çiçekler bulunur. Çiçek tablasının petek gibi çukurcuklu olması da cinsin ayırt edici özelliklerindendir.

Bu bitkiler kurak bozkırlarda, yol kenarlarında, nadas tarlalarında, mera ve otlatılmış alanlarda yaygındır. Dikenleri sayesinde otlayan hayvanlardan korundukları için otlatma baskısı yüksek alanlarda belirgin biçimde artabilirler. Yaz aylarında açan çiçekleri arılar, yaban arıları ve kelebekler için bol nektar sağlar; tohumları da saka gibi kuşlar tarafından yenir.

Onopordum anatolicum, adından da anlaşılacağı gibi Anadolu ile ilişkili bir türdür ve İç Anadolu bozkırlarının karakteristik dikenli bitkilerinden biridir. Cinsin bazı türlerinin tohumlarından yağ elde edilmiştir.