Omphalotus olearius

Omphalotus olearius, Agaricales takımının Omphalotaceae familyasına bağlı, parlak turuncu renkli ve zehirli bir şapkalı mantar türüdür. Bilimsel adı zeytin ağacına işaret eder; tür özellikle Akdeniz havzasında zeytin ağaçlarının dibinde sık görülür. Omphalotus cinsinin diğer üyeleri gibi lamelleri karanlıkta zayıf yeşilimsi bir ışık yayabilir.

Meyve gövdeleri genellikle kalabalık kümeler hâlinde gelişir. Şapka 5–15 santimetre çapa ulaşabilir; önce dışbükey, sonra yayvanlaşan ve sonunda ortası çukurlaşarak huni biçimini alan bir yapıdadır. Rengi parlak turuncudan turuncu kahverengiye kadar değişir. Lameller turuncumsu sarı, sık dizili ve sapa doğru belirgin biçimde iner. Sap sağlam, turuncu tonlu, çoğunlukla merkezden kaymış ve tabana doğru incelir; kümedeki bireylerin sapları tabanda birleşebilir. Eti sarımsı turuncu renktedir.

Bu tür özellikle zeytin, meşe ve kestane gibi yaprak döken ve her dem yeşil ağaçların kütükleri, kökleri ve gövde dipleri üzerinde yetişir. Saprotrof ya da zayıf parazit olarak beslenir ve odunda beyaz çürüklüğe yol açar. Toprak altındaki köklerden çıktığında yerden çıkıyormuş gibi görünebilir. Meyve gövdeleri genellikle sonbaharda ve ılıman geçen kış başlarında ortaya çıkar.

Omphalotus olearius başta Akdeniz havzası olmak üzere güney ve orta Avrupa'da yayılış gösterir. Zehirli bir mantardır; yendiğinde şiddetli kusma, ishal ve karın krampları gibi mide ve bağırsak zehirlenmelerine yol açar. Rengi nedeniyle yenen Cantharellus cibarius ile karıştırılabilir; ancak odun üzerinde kümeler hâlinde yetişmesi ve keskin, gerçek lamellere sahip olması onu ayırt eder. Bu nedenle turuncu mantarlar kesin teşhis olmadan asla yenmemelidir. Bu tür mantarların teşhisinde şapka, lamel ve sap özelliklerinin yanı sıra yetiştiği ortamın, mevsimin ve spor izi renginin birlikte değerlendirilmesi, tek başına dış görünüşe güvenmekten çok daha güvenilir sonuç verir.