Nosopsyllus antakyaicus (Aktas, 1999)

Nosopsyllus antakyaicus, Ceratophyllidae ailesinin Nosopsyllus cinsine ait bir pire türüdür. Tür adı Antakya'ya gönderme yapar ve Türkiye'nin güneyinden tanımlanmış pireler arasında sayılır. Nosopsyllus cinsinin üyeleri çoğunlukla sıçanlar, fareler, gerbiller ve benzeri kemirgenlerin pireleridir. Cinsin en bilinen türleri sıçan pireleridir ve bazıları insan yerleşimlerine yakın yaşayan kemirgenlerle birlikte geniş alanlara yayılmıştır. Bu pirelerin, kemirgenler arasında dolaşan veba ve fare tifüsü gibi hastalık etkenlerini taşıyabildikleri bilinmektedir.

Ceratophyllidae ailesi, pirelerin en kalabalık ailelerinden biridir ve özellikle kemirgenler ile kuşlar üzerinde yaşayan türleri kapsar. Bu ailenin üyelerinde baş üzerinde yanak (genal) tarağı bulunmaz, buna karşılık ön göğüs halkasında belirgin bir diken tarağı yer alır. Aile Kuzey Yarımküre'de özellikle zengindir.

Pireler (Siphonaptera) kanatsız, yandan basık gövdeli, birkaç milimetre boyunda dış asalak böceklerdir. Erişkinleri memeli ve kuşların kanıyla beslenir; arka bacakları sıçramaya uyarlanmıştır ve vücut yüzeyindeki geriye dönük kıl ve dikenler konağın tüyleri arasında hızla ilerlemelerini sağlar. Gelişimleri tam başkalaşımlıdır: yumurta, bacaksız larva, koza içinde pupa ve erişkin evrelerinden geçerler.

Larvalar kan emmez; konağın yuvasında, ini ya da barınağında biriken organik artıklar ve erişkin pirelerin dışkısındaki kurumuş kanla beslenir. Bu nedenle pirelerin yaşamı konağın yuvasına sıkı biçimde bağlıdır ve pek çok tür belirli bir konak grubuna özgüdür. Tür düzeyinde tanı genellikle mikroskop altında, özellikle erkek genital yapıları, baş ve göğüsteki dikenli taraklar (ktenidyumlar) ve kıl dizilişi incelenerek yapılır.

Bu tür pireler genellikle konaklarının yuvalarında saklı yaşadıkları için doğada nadiren fark edilir; bilinen kayıtların çoğu, yakalanan küçük memelilerin ve yuvalarının incelenmesiyle elde edilmiştir. Kemirgen ve diğer küçük memeli pirelerinin incelenmesi, yaban hayatındaki hastalık etkenlerinin dolaşımını anlamak açısından önem taşır. İnsanları nadiren ve ancak konak hayvanlarla yakın temas durumunda ısırırlar.